۴۸ سال از زمانی میگذرد که یک اثر از سهراب سپهری به یک مجموعه خصوصی راه پیدا کرد؛ اثری که حالا، پس از نزدیک به پنج دهه، به نقطه آغاز نمایشگاهی در گالری گلمک تبدیل شده است. نمایشگاه «خطهای بیدار» که عصر جمعه ۲۷ شهریور ۱۴۰۵ افتتاح شد، از همین تابلو آغاز میشود و در ادامه، آثار هنرمندانی از نسلها و تجربههای مختلف هنر ایران را در کنار یکدیگر قرار میدهد.
به گزارش رسیده، در این نمایشگاه آثاری از سهراب سپهری، حسین زندهرودی، عینالدین صادقزاده، حبیبالله سوختهسرایی، هادی تقینسب، شهلا آرمین، حبیب توحیدی، احمد میرزازاده، مجتبی حجازی و دیگر هنرمندان به نمایش درآمده است.
جمعی از هنرمندان، مجموعهداران و علاقهمندان هنر در مراسم افتتاح نمایشگاه حضور داشتند از جمله محمدهادی فدوی و نازنین رحیمی.
اما آنچه این نمایشگاه اهمیت دارد، همان تابلوی سهراب سپهری است؛ اثری که حدود ۴۸ سال پیش خریداری شده و به گفته مدیر گالری گلمک، ایده اولیه نمایشگاه از آن شکل گرفته است.
گلمک کشاورزی درباره این تابلو و شکلگیری نمایشگاه میگوید: «ایده اولیه از یک اثر سهراب سپهری شکل گرفت؛ اثری که سالها پیش خریداری شده بود و برای من همچنان اهمیت داشت. بعد از آن، انتخاب دیگر آثار و هنرمندان به تدریج شکل گرفت و نمایشگاه از همان نقطه آغاز شد.»
در واقع، «خطهای بیدار» را میتوان روایتی دانست که از یک اثر مشخص آغاز میشود و به مجموعهای از تجربههای متفاوت در هنر ایران میرسد. تابلوی سهراب در این نمایشگاه صرفاً یکی از آثار حاضر نیست؛ بلکه به نوعی نقش نخ ارتباطی میان آثار را بر عهده دارد؛ اثری که از یک سو به گذشته هنر مدرن ایران بازمیگردد و از سوی دیگر، زمینهای برای دیدن آثار هنرمندان نسلهای دیگر فراهم میکند.
عنوان نمایشگاه نیز بیارتباط با جهان شعری سهراب نیست. «خطهای بیدار» با الهام از شعر او انتخاب شده و در بیانیه نمایشگاه نیز میتوان ردپای همان نگاه شاعرانه به طبیعت، سکوت و جهان پیرامون را دنبال کرد. با این حال، نمایشگاه تلاش نکرده است آثار دیگر هنرمندان را در سایه سهراب قرار دهد؛ بلکه هر اثر، زبان و مسیر خود را دارد.
در میان آثار حاضر، نام حسین زندهرودی و عینالدین صادقزاده نیز به چشم میخورد؛ دو نام از جریانهای مهم تجربه خط و نقاشی در هنر معاصر ایران. در کنار آنها، آثاری از هنرمندانی دیده میشود که اگرچه سابقه فعالیت حرفهای دارند، کمتر در نمایشگاههای عمومی فرصت دیده شدن پیدا کردهاند.
همین همنشینی یکی از وجوه قابل توجه «خطهای بیدار» است. نمایشگاه در پی آن نیست که میان نسلهای مختلف یک رقابت یا مقایسه ایجاد کند؛ بلکه میخواهد امکان دیدن تفاوت مسیرها را فراهم کند. در یک سو، اثری از سهراب سپهری قرار دارد که متعلق به دورهای مشخص از تاریخ هنر ایران است و در سوی دیگر، آثاری از هنرمندانی دیده میشود که هر یک در دوره و فضای متفاوتی کار کردهاند. کشاورزی درباره رویکرد گالری نیز بر توجه به هنرمندان کمتر دیدهشده تأکید دارد. به گفته او، معرفی هنرمندان جوان و هنرمندانی که کمتر در فضای رسمی هنر حضور داشتهاند، بخشی از مسیر فعالیت گلمک بوده است. در برخی موارد نیز این آشناییها به همکاریهای ادامهدار میان گالری و هنرمندان منجر شده است. این رویکرد تنها به هنرمندان جوان محدود نمیشود.
به این ترتیب، تابلوی سهراب سپهری در «خطهای بیدار» فقط یک اثر قدیمی نیست که در کنار آثار دیگر قرار گرفته باشد. این تابلو نقطهای است که نمایشگاه از آن آغاز شده و بعد به مسیرهای متنوع دیگری در هنر ایران رسیده است؛ مسیری که از خط و نقاشی عبور میکند و به حافظه تصویری، طبیعت و تجربههای متفاوت هنرمندان در چند نسل میرسد.
شاید جذابترین بخش نمایشگاه نیز همین فاصله زمانی باشد: تماشای اثری از سهراب که نزدیک به نیم قرن پیش خریداری شده و امروز در کنار آثاری قرار گرفته که متعلق به تجربههای هنری نسلهای بعد هستند. در چنین چیدمانی، گذشته صرفاً به عنوان یک خاطره تاریخی حضور ندارد؛ بلکه در کنار آثار امروز دوباره خوانده میشود.
«خطهای بیدار» از این منظر نمایشگاهی درباره خط است، اما نه فقط خط به معنای یک عنصر بصری. خط در اینجا میتواند بهانهای برای دنبال کردن تداوم و تغییر در هنر ایران باشد؛ از جهان سهراب و تجربههای نسل او تا هنرمندانی که با زبانها و نگاههای متفاوت به این مسیر ادامه دادهاند.
نمایشگاه گروهی «خطهای بیدار» تا جمعه ۱۰ مهر ۱۴۰۵ در گالری گلمک برپاست و علاقهمندان میتوانند همهروزه بهجز شنبهها، از ساعت ۱۶ تا ۲۰ از آن دیدن کنند.
گالری گلمک در تهران، نیاوران، خیابان فیضیه، پلاک ۶ قرار دارد.