انتشار فهرست نهایی بوکر ۲۰۲۶ مجموعهای از روایتهای متفاوت درباره هویت، تنهایی، آسیبپذیری و جستوجوی معنا در جهانی پرآشوب را پیش روی مخاطبان قرار میدهد.
به گزارش ایرنا به نقل از گاردین، فهرست نهایی جایزه بوکر ۲۰۲۶، علاوه بر معرفی آثار برگزیده این دوره، تصویری قابل توجه از دغدغههای ادبیات معاصر درباره هویت و جایگاه مردان در جهان امروز ارائه میدهد. چهار نویسنده مرد و دو نویسنده زن در این فهرست حضور دارند و نکته مهمتر آن است که تقریباً همه آثار راهیافته به مرحله نهایی، به شکلی متفاوت با مسئله مرد بودن، بحران هویت، تنهایی، آسیبپذیری و جستوجوی ارتباط انسانی درگیر هستند.
این موضوع در آثار نویسندگان زن نیز دیده میشود. در «باشد که به پادشاه غذا بدهیم» (May We Feed the King) اثر ربکا پری، شخصیت اصلی پادشاهی در قرون وسطی است که تمایلی به ایفای نقش پادشاه ندارد. در «چیزهایی که هرگز نمیگوییم» (The Things We Never Say) نوشته الیزابت استراوت نیز یک معلم تاریخ ۵۷ ساله در ماساچوست معاصر در مرکز داستان قرار دارد. به این ترتیب، مسئله مردانگی در فهرست امسال محدود به نویسندگان مرد نیست و به موضوعی مشترک در بخش قابل توجهی از آثار تبدیل شده است.
«ناپدیدشوندگان» (The Disappearers) نوشته مارلون جیمز و «جانِ جان» (John of John) اثر داگلاس استوارت، که هر دو از برندگان پیشین بوکر هستند، به تجربه مردان جوان در جامعه امروز میپردازند. شخصیتهای این دو رمان با مسئله هویت و فشارهای اجتماعی مواجه هستند و تلاش میکنند جایگاه خود را در محیط پیدا کنند. در «پایان همهچیز» (The End of Everything) اثر ام. جان هریسون، شخصیت اصلی در انگلستان پساآخرالزمانی تلاش میکند در جهانی گرفتار بحران و هجوم موجوداتی ناشناخته زنده بماند. فضای علمی ـ تخیلی این اثر نیز بستری برای بررسی اضطراب، ناامنی و تلاش انسان برای یافتن معنا در شرایطی است که نظم آشنای جهان از بین رفته است.
«کیف سیاه» (Black Bag) نوشته لوک کنارد نیز با رویکردی کمدی به مسئله مردانگی میپردازد. شخصیت اصلی، بازیگری بیکار است که شغلی پیدا میکند و مجبور است همواره یک کیسه سیاه بر سر داشته باشد. این ایده به آزمایشی روانشناسی اجتماعی در سال ۱۹۶۷ مربوط است و در رمان به استعارهای از تجربه مردانی تبدیل میشود که احساس سردرگمی، نارضایتی و بیهدفی دارند.
در گزارش گاردین آمده است شخصیتهای مرد در آثار منتخب بوکر ۲۰۲۶ شباهت اندکی به تصویر سنتی مرد قدرتمند، مسلط و شکستناپذیر دارند. آنها پدران، پسران، همسران، دلدادگان، پادشاهان و مردانی شکستخوردهاند که با نوعی بحران شخصی یا اجتماعی دستوپنجه نرم میکنند، در بسیاری از این آثار، مسئله اصلی جستوجوی معنا، اهداف و ارتباط با دیگران است.
این رویکرد را میتوان در ادامه تغییرات گستردهتر ادبیات امروز جهان دید. در سالهای اخیر، رمانهایی درباره زنان جوان و به قلم نویسندگان زن حضور پررنگی در بازار کتاب داشتهاند و این روند تا حدی واکنشی به دوره طولانی سلطه روایتهای مردمحور بوده است به همین دلیل نگاه ادبی به مردان نیز تغییر کرده و شخصیتهایی پیچیدهتر، آسیبپذیرتر و دورتر از کلیشههای سنتی مردانگی وارد داستانها شدهاند.
دیوید زالای، برنده بوکر ۲۰۲۵ با رمان «گوشت» (Flesh)، نیز در آثار خود به تجربه مردان در قرن بیستویکم پرداخته است. در کنار او، نویسندگانی مانند بن لرنر نیز به بررسی زندگی، فناوری، روابط و هویت مردان معاصر توجه داشتهاند. همزمان، نگرانی درباره کمرنگ شدن حضور نویسندگان مرد در ادبیات نیز موجب شکلگیری جریانهایی تازه، از جمله تأسیس ناشرانی با تمرکز اختصاصی بر آثار نویسندگان مرد، شده است.
فهرست نهایی بوکر ۲۰۲۶ تصویری از مردانی ارائه میدهد که دیگر نمیتوان آنها را بر اساس الگوهای سنتی قدرت، اقتدار و قهرمانی تعریف کرد. مردان این داستانها با تردید، تنهایی، آسیبپذیری و نیاز به ارتباط انسانی روبهرو هستند و همین ویژگیها، مسئله مردانگی را از یک موضوع فردی به یکی از دغدغههای اجتماعی و فرهنگی ادبیات امروز تبدیل کرده است.