فیلم «مارمولک» از انتقاد مسئولان دور نماند و برخی مقامات کشور درباره آن اظهار نظر کردند. احمد مسجد جامعی وزیر ارشاد که جزو موافقان این اثر بود، «مارمولک» را فیلمی دانست که شخصیت‌های دینی آشنا به مسائل فرهنگی آن را دیده و تایید کرده‌اند.
به گزارش ایرنا، «بهترین فیلم بیست و دومین جشنواره فیلم فجر از نگاه تماشاگران» سرنوشتی را پیدا کرد که شاید از نظر عوامل تهیه آن چندان هم دور از انتظار نبود. بخش اول این گزارش با عنوان «انصراف ابراهیم حاتمی‌کیا از کارگردانی «مارمولک»/منتقدان سیاسی چه گفتند؟» در تاریخ 11 آبان در ایرنا منتشر شد. بخش دوم این گزارش پیش روی شماست.
چشم مخالفان و موافقان اکران این فیلم به سوی مسئولان مربوطه هم دوخته شده بود. آیت‌الله هاشمی شاهرودی رئیس قوه قضاییه در جمع خبرنگاران گفت: «در مطبوعات نوشته شده است که من این فیلم را دیده و تائید کرده‌ام اما من فرصت مشاهده این فیلم را نداشته‌ام، نه این فیلم و نه فیلم‌های دیگر. تشکیلاتی که مسوولیت تایید فیلمی را برعهده دارند، تشکیلات مشخصی هستند. وزارت ارشاد، هیاتی‌هایی از داخل این وزارتخانه و تشکیلات قضایی که مربوط به مجتمع ارشاد است به این موضوعات رسیدگی می‌کنند. از خود قوه‌ی قضاییه شاید نمایندگانی در این هیات‌ها شرکت داشته‌اند که فیلم را دیده‌اند، البته سازمان بازرسی کل کشور نسبت به برخی مقاطع این فیلم اشکالاتی وارد کرده و آن را برای وزارت ارشاد فرستاده و آن بخش‌هایی را که نیاز به اصلاح داشته، مشخص کرده است. این که من این فیلم را ببینم هم نقشی ندارد. آنچه مهم است دیدن این فیلم توسط مراکز تصمیم گیری است. بخش تصمیم گیرنده در این باره یکی خود وزارت ارشاد است که لابد نظرش را داده است و دیگری دادگاه های ویژه هستند که اگر خلافی در این گونه مسائل باشد آن را پیگیری می کنند.»
محمدعلی ابطحی، معاون حقوقی و پارلمانی رییس جمهور: «روحانیت تا دوستانی مثل آنها که علیه فیلم مارمولک کارشکنی کردند و این فضا را به وجود آوردند دارد، هیچ نیازی به دشمن ندارد. مارمولک فیلمی است که با زبان طنز و تصویر بهترین همدلی با روحانیت را نتیجه می‌دهد. وقتی چندی پیش بازی اعلام اکران و اعتراض متقابل در مورد مارمولک بلند شد، به عنوان یک روحانی بر مظلومیت روحانیت دلم سوخت. تمام فکرم این بود که جدایی این تصمیم گیران و فاصله آنان با مردم چگونه دوباره به حیثیت آسیب دیده روحانیت آسیب جدی وارد کرده است. من شخصا به عنوان یک روحانی به سازندگان و تهیه‌کنندگان و نویسندگان این فیلم تبریک می‌گویم. البته عده‌ای هم که همه چیز را یک بازی حکومتی می‌دانند؛ اعتقاد دارند و نوشته‌اند که اصلا این بازی حکومت بوده که فیلم فروش بیشتری کند. گرچه این اتفاق افتاد و این فعل و انفعالات در فروش بی‌نظیر مارمولک مؤثر بود، ولی باور کنید که اگر این‌قدر امکان هماهنگی در کشور وجود داشت و امکان تنظیم سناریوی این بازی بود، وضع کشور بهتر از این می‌شد. مارمولک فیلمی است که بخشی از نجواهای جامعه را علنی کرده و آن را تصحیح کرده است. گرچه بخشی از فیلم به ما برمی‌گردد که در همه چیز من جمله فیلم و اینترنت دخالت می‌کنیم، ولی من به خودم نگرفتم و لذا این‌جا از بازی خوب همه، بخصوص پرستویی و سناریو قوی و کارگردانی و تهیه کنندگی و فیلمبرداری و مونتاژ و ادبیات خوب فیلم تقدیر می‌کنم. اگر هرچیزی که در کادر بسته به جامعه ارائه می‌شود، مثل روحانیت، از آن کادر بیرون بیاید و واقعیت آن برای جامعه مشخص شود، حتما به سود آن خواهد بود. حالا امیدوارم با این تعریف‌های من از فیلم که معتقدم مارمولک به نفع روحانیت است، مشتری فیلم کم نشود والا بچه‌های دست اندرکار فیلم حتما شاکی خواهند شد.»
آیت‌الله احمد جنتی دبیر شورای نگهبان: «این، فیلم بسیار زشتی است، هرچند من آن را ندیده‌ام اما براساس تعریفی که برای من کرده‌اند، خیلی بد آموزی دارد و باید جلوی پخش آن را گرفت کما اینکه قاضی مشهدی فورا جلوی آن را گرفت. در این فیلم روحانی را مضحکه ساخته‌اند و با آن باید برخورد شود چرا که این‌گونه فیلمها مفاسد اجتماعی را در جامعه گسترش می‌دهند.»
احمد مسجد جامعی وزیر فرهنگ و ارشاد در گفت و گو با روزنامه ایران در پاسخ به این سوال که «فیلم مارمولک بحث‌های زیادی را در جامعه برانگیخته است و همین باعث شده شایعه برداشتن فیلم قوت بگیرد. آیا این خبر صحت دارد؟» گفت: «خیر! این شایعه صحت ندارد و نمایش فیلم طبق مقررات و تا زمان پیش بینی شده همچنان ادامه خواهد داشت. این فیلم مجوز قانونی دارد و برای نمایش آن علاوه بر مسیر متعارف قانونی، شخصیت‌های دینی، آشنا به مسائل فرهنگی آن را دیده و تایید کرده‌اند.» او همچنین در پاسخ به این سوال که «پس چرا تا این حد مخالفت شد؟» هم گفت:«نمی‌دانم منظور شما از «تا این حد» چیست، اگر مقصود شما میزان زیاد مخالفت است، باید بگویم که موافقین فیلم بیشتر از مخالفین آن هستند. بسیاری از شخصیت‌های برجسته دینی و فرهنگی این فیلم را دیده‌اند و با پیام اصلی آن که دفاع از روحانیت است، موافقند.»
مسجدجامعی در پاسخ سوال دیگر خبرنگار ایران درباره اینکه «این فیلم از نظر شما کاملا مورد تایید است؟» گفت: «نه، به هرحال همیشه احتمال خطا وجود دارد و این مورد نیز از چنین احتمالی دور نیست ولی باید پیام اصلی فیلم را مستقل از این نکات مورد توجه قرارداد و برخی برخوردها عملا راه را بر معنایی مغایر با پیام و نیت اصلی سازندگان فیلم هموار کرد. برای نخستین بار بود که پدیدآورندگان این فیلم بحث‌های بسیاری با گروه‌های مختلف داشتند و این نوع مباحث به روشن کردن مقصود این فیلم کمک زیادی کرد. اگر رسانه ملی نیز به این میدان وارد می‌شد، حتما در رفع سوءتفاهم‌ها موثر می بود. به هرحال نگرانی من این است که فضای ایجاد شده، معنایی قالب شده را به فیلم نسبت دهد و این جفایی است به جامعه وزارت ارشاد و جامعه هنری، چون من بر این باورم که جامعه هنری ما اعتقادی به تولید هنری ضددینی ندارد و مصرم که چنین تولیداتی از ارشاد مجوز نخواهندگرفت و اگر در جامعه نیز چنین محصولاتی عرضه شود با بی اعتنایی مردم مواجه خواهند شد. استقبال از این فیلم در شهرهای مختلف کشور نشان می‌دهد که مردم جامعه ما پیام دینی و انسانی از این فیلم را دریافتند.»
کمال تبریزی هم از واکنش اعضای شورای عالی امنیت ملی در این باره می‌گوید: «زمانی که قرار شد فیلم برای اعضای شورای عالی امنیت ملی به نمایش درآید خانواده‌های آنها از این ماجرا باخبر شده و گفته بودند برای دیدن فیلم آنها هم می‌آیند. کل سالن نمایش فیلم پر شده بود از خانواده‌های اعضای شورای عالی امنیت ملی و محافظان‌شان. اعضای شورا با حالت عصبی و در سکوت فیلم را می‌دیدند در حالیکه کل سالن از صدای خنده خانواده‌هایشان پر شده بود.»( روزنامه ایران شنبه ۲۰ دی ۱۳۹۹)
نظر اهالی سینما درباره توقیف فیلم/ ترفند تهیه کننده مارمولک برای فروش فیلم
مارمولک فیلمی نبود که اهالی سینما از اظهار نظر درباره آن خودداری کنند. فیلم پس از توقیف در یک سی دی با کیفیت پایین تکثیر و در سراسر کشور پخش شد. موضع گیری سینماگران نیز درباره آن منفی یا مثبت بود، هر چند طرفداران پخش آن در این رسته شغلی به نظر بیشتر از مخالفین آن بودند.
فرج‌الله سلحشور تهیه کننده و کارگردان سینما: «من این فیلم را ندیده ام ولی آنقدر می‌دانم که برخی تاثیراتی که این فیلم می‌گذارد، اصلا درست نیست. مردم ما انسان‌های با شعور و مذهبی هستند و اگر ببینند یک فیلمی خلاف اعتقادشان بوده با آن برخورد می‌کنند حتی اگر ارشاد مجوز داده باشد. مردم خودشان شعور دارند و نفع و ضرر خود را می‌دانند اگر وزارت ارشاد براساس اعتقادات مردم عمل کرد، مردم آن عملکرد را می‌پذیرند و اگر نکند با آن برخورد خواهند کرد. رهبران جامعه‌ی ما، ارشاد یا دولت نیستند. رهبران جامعه ما علما هستند. از صدر اسلام تا امروز نیز همینطور است و وقتی این‌ها می‌گویند یک اثر نباید پخش بشود باید عمل کرد.»
جمال شورجه کارگردان سینما: فیلم مارمولک را ندیده ام اما مرجع تصمیم گیرنده در خصوص نمایش فیلمها، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی است ولی یک مقداری ریشه‌ای‌تر باید به این قضیه پرداخت. فکر می‌کنم وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و شورای اکران نیز می‌بایست حساسیت‌های مردم نسبت به شئونات اسلامی و مذهبی را در نظر بگیرند. از سوی دیگر سلائق، علائق و حسیاست‌های مردم شهرستانها، نسبت به مسائل خاص فرق می‌کند. بنابراین شورای تامین شهر یا قوه قضائیه موظف هستند که جلوی هر گونه تشنجی را در آن شهر بگیرند و طبیعی است که جلوی فیلم را در یک شهر خاص گرفته شود.»
سعید ابوطالب مستند ساز و نماینده مردم تهران در هفتمین دوره‌ی مجلس شورای اسلامی: ما باز هم با یک اثر سینمایی که الزاما جز جنبه هنری دارای وجوه مختلف اجتماعی - سیاسی و اقتصادی هم است برخورد غیر کارشناسی کردیم. اشتباهی که قبلا هم با فیلم‌های دیگر سینمایی انجام داده و تاثیرات آن را دیده‌ایم. مارمولک هم از همین دست موضوعات است. جدا از یک یا دو شاخصه خوب مثل بازیگری، جنبه‌های دیگر آن قابل ستایش و تا این حد در خور توجه و نقد نیست. اگر چه مخاطب سینمای ایران در سال‌های گذشته نشان داده است که تکنیک و حتی گاه محتوای اثر سینمایی برای او چندان مهم نبوده است و اغلب تحت تاثیر جو و فضای اجتماعی اکران فیلم‌های سینمایی قرار دارد که تهیه‌کننده مارمولک هم این موضوع را به خوبی درک کرده است. در این شرایط یک تهیه‌کننده که پخش و اکران یک اثر از خیلی جهات معمولی‌اش را به عمد به یک چالش فرهنگی تبدیل می‌کند، به اندازه معاونت سینمایی و وزارت خانه مربوطه مصاحبه می‌کند. در گفتگوها و میزگردها شرکت می‌کند و برای این و آن پیغام می‌فرستند تا جایی که علما و دولتمردان را در موضع حمله یا دفاع از فیلم قرار می‌دهد که در هر صورت به نفع اقتصاد فیلم تمام می‌شود. حالا خبرنگاران جوان شیفته سینما و شیفته فضاهای داغ و پرتنش خبری هم ناخواسته به این جریان کمک می‌کنند. در حالی که مسائل خیلی مهم‌تری در دستور کار رؤسای سه قوه نظام و علما و بزرگان ما وجود دارد و حتما سوالاتی از آن ها داریم که باید بپرسیم و جواب بشنویم، خبرنگارها درباره فیلم مارمولک از آنها سوال می‌کنند، او فیلم را دیده یا ندیده پاسخی می‌دهد که در هر صورت به نفع تهیه‌کننده تمام می‌شود. این فضای فرهنگی ماست!
اسم فیلم نباید این طور انتخاب می‌شد/ پیام فیلم رسیدن به خداست
موافقان سینمایی اکران مارمولک هم نظر خودشان را داشتند. البته برخی از آنها منتقد انتخاب اسم مارمولک برای این فیلم حساس بودند: محمد رضا شرف الدین رئیس انجمن سینمای دفاع مقدس: «در جریان دقیق اتفاقات افتاده برای فیلم مارمولک نیستم ولی می‌دانم توقیف فیلم زیاد جدی نیست چون فیلم پروانه‌ی نمایش عمومی دارد و طبق قانون، فیلمی که پروانه نمایش دارد، دیگر دلیلی برای توقیف شدنش وجود ندارد.»
علیرضا رئیسیان رئیس کانون کارگردانان خانه سینما: «نبود یک نهاد قضایی در زمینه‌ی سینما باعث به وجود آمدن این اتفاقات شده است . به نظر من یک وحدت رویه قضایی می‌تواند کارساز باشد. مثلا اگر یک فیلمی در تهران پروانه نمایش گرفت و مسائل قضایی آن هم طی شده بود، همه شهرستانها از این مجوز تبعیت کنند. از آیت الله هاشمی شاهرودی رئیس قوه قضائیه خواهش می‌کنم که اگر صلاح می‌دانند یک مرتبه‌ای که در شان سینما و هنرمندان باشد با کارشناسی دقیق برای این امور قرار بدهند. به هر حال مارمولک در مشهد هم اکران می‌شود و خواهند دید این فیلم به شدت به نفع شرایط عمومی و در دفاع از روحانیت است. نباید نگرانی‌های غیر کارشناسی و شخصی را در این امر دخالت بدهیم.»
غلامرضا موسوی تهیه کننده سینما:«این فیلم از جمله فیلم‌هایی است که تهیه‌کننده با آگاهی و هوشیاری آن را را ساخته به خصوص اینکه طرح اولیه از منوچهر محمدی است. با توجه به شناختی که من از خود تهیه‌کنده دارم و همین طور خود فیلم مارمولک را دیده‌ام به گمانم هیچ گونه مشکلی از نظر محتوایی ندارد. فیلم مجموعا، پیام صریح و روشنی دارد و این پیام رسیدن به خدا است.»
حبیب‌الله کاسه‌ساز تهیه کننده سینما: «بخش‌هایی از فیلم مارمولک را دیده‌ام اما نمی‌توانم به طور کلی نظر بدهم. ولی یکی از مشکلاتی که این فیلم دارد اسم آن است. به نظر می‌آید این اسم برازنده این فیلم نیست و اگر نام آن عوض می‌شد شاید یک بخشی از مشکلات آن هم برطرف می شد. خطر برای رونق و اقتصاد سینما وقتی است که ارشاد یک مجوزی را صادر بکند و ضمانت اجرائی نداشته باشد. ضمن اینکه ارشاد در دادن مجوزها باید بیشتر دقت بکند، اگر آن دقت لازم در دادن مجوزها را انجام دهد قطعا این اتفاقات کمتر خواهد افتاد. وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی بر اساس وظیفه‌اش باید پروانه نمایش صادر کند، اگر دقت در دادن پروانه نمایش بیشتر باشد قطعا این موارد کمتر اتفاق می‌افتد. به هر حال آنچه مشخص است این است که باید قانون اجرا شود و طبق قانون وزارت ارشاد وظیفه دادن مجوز و وظیفه تامین امنیت را دارد و مسئولیت مستقیم آن با همین وزارتخانه است.»
محمدتقی فهیم عضو شورای مرکزی و نایب رئیس انجمن منتقدان نویسندگان سینمای ایران: روحانی فیلم مارمولک، بهترین روحانی‌ای است که در سینما حضور داشته است.
ناصر شفق تهیه کننده سینما: «اگر وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی نهاد تصمیم‌گیری و اکران فیلم‌هاست، باید به آیین نامه آن احترام گذاشت. اگر همه به قانون پایبند باشیم بهتر است، اگر چه ممکن است در کوتاه مدت نابسامانی‌های به وجود بیاورد ولی در دراز مدت، پایبندی به قانون نفعش برای اجتماع بیشتر خواهد بود. اگر برای هر موضوعی، دخالت‌های بی جا مطرح شود، سنگ روی سنگ بند نخواهد شد و هر چند وقت یکبار شاهد حرکتی از چند طرف خواهیم بود. فکر می‌کنم همه کسانی که با دیدن مارمولک، در شهرستان مشهد چنین حرکتی کردند( جلوی اکران مارمولک را گرفتند) بهتر بود به قانون احترام می‌گذاشتند، اگر چه حتی با سلیقه‌شان جور در نمی‌آمد. اگر تحمل رعایت قانون را داشته باشیم برای جامعه‌ی ما بهتر است.»
جهانگیر کوثری تهیه کننده سینما: «متاسفانه این تصمیم‌گیری‌های متفاوتی که در ارگانهای مختلف راجع به اکران فیلمها در چند سال اخیر صورت گرفته است باعث شد، تمرکز فرهنگی وزارت ارشاد در زمینه سینما از بین برود. در واقع ما طبق قانون اساسی و مطابق اختیاراتی که به دولت داده شده است و رئیس جمهور به وزرای خودش داده، تنها مرجعی که می‌تواند در مورد اکران فیلمها تصمیم گیری کنند و سیاست کلی، فرهنگی جامعه ما را تدوین بکند، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی است. متاسفانه چند سال است که ارگانهای مختلف که به هر جهت خودشان را متولی فرهنگ می‌دانند در این زمینه‌ها دخالت مستقیم و غیر مستقیم دارند. ضمن اینکه زمانی که، جشنواره‌ی فیلم فجر برگزار می‌شود، در واقع یک آزمایشی بر روی برخورد ارگانهای دیگر، انجام می‌دهیم و ارزیابی صورت می‌گیرد و مجوزش آنجا هم تایید می‌شود و بعد برنامه‌ریزی برای اکران و سینماها نیز بر اساس مجوز قانونی که فیلم برای نمایش عمومی داشته انجام می‌شود. منتهی زمانیکه دخالت یک ارگان دیگر، در مورد اکران فیلمها صورت می‌گیرد، تمام این سازماندهی‌ها و برنامه‌ریزی‌ها برای اکران مختل می‌شود. اگر قرار باشد، ارگانهای دیگری را نیز در مساله صدور پروانه ساخت و نمایش یک فیلم دخالت بدهیم، این از طریق وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی باید صورت بگیرد. این مسئولیت بر عهده معاونت سینمایی است یعنی به نظر من معاونت سینمایی و رئیس اداره نظارت و ارزشیابی باید یک برخورد قانونی از طریق دولت انجام دهند.»
محسن علی اکبری تهیه‌کننده سریال امام حسین (ع) و مریم مقدس (س): کمال تبریزی و منوچهر محمدی در مارمولک با ظرافت و حساسیت خاصی به موضوع روحانیت پرداخته‌اند، موضوعی که دیگر دوستان سینماگر ممکن بود به حساسیت‌های آن توجه نکرده و خط قرمزها را رد کنند. من به همراه فرزندانم به تماشای این فیلم رفتم و پسر ۱۲ ساله‌ام معتقد بود که ما نوجوانان که شاید از روحانیت کمی فاصله گرفته‌ایم و گاهی کمتر به مسجد می‌رویم باید به این قشر بیشتر نزدیک شویم. دخترم هم که دانشجوست پس از تماشای فیلم می‌گفت، مارمولک با جسارت فراوان به این موضوع اشاره کرده که در قشر روحانیت، هم آدم خوب وجود دارد و هم آدم بد. این همان فرموده است که صرفا این طور نیست که هر کس لباس روحانی بر تنش باشد لزوما آدم خوبی است . روحانیت مثل همه اقشار جامعه دارای افراد خوب و بد است و وجود افراد بد را در این قشر نباید به کل این قشر بسط داد. شروع مارمولک با اهداء لباس روحانی و در حقیقت آغاز یک زندگی جدید برای یک سارق است و پایان آن با پذیرش توبه و بیدار شدن وجدان آن سارق است و حتی ماموران نیز توبه او را باور می‌کنند. اول و پایان فیلم مارمولک دقیقا در دفاع از روحانیت است و در میانه فیلم لحظاتی وجود دارد که روی لبه تیغ حرکت شده است. نگرانی برخی از علما از نمایش مارمولک به این خاطر است که احساس می‌کنند ساخت فیلم با موضوع روحانیون هر روز باب نشود و هر روز این سوژه مقدس و محترم دست مایه فیلمسازانی قرار نگیرد که دیگر همانند تبریزی و محمدی خط قرمزها را رعایت نکنند. به نظرم کسی با خود فیلم مخالف نیست بلکه این نگرانی وجود دارد که این نوع تفکر در سینمای ایران باب شود و کسانی که به خطر قرمزها تسلط ندارند فیلم‌هایی با این مضمون بسازند و لطمات فراوانی را به جامعه وارد کنند. متاسفانه در سینمای ایران، در صورت موفقیت یک فیلم، در سال بعد چهل فیلم همانند این فیلم ساخته می‌شود و این نگرانی وجود دارد که در صورت موفقیت مارمولک، دیگر فیلمسازان نیز بخواهند به سمت ساخت چنین فیلمی بروند، فیملسازانی که شاید همانند تبریزی و مارمولک، خطر قرمزها و حریم‌ها را رعایت نکنند. کمال تبریزی، در لیلی با من است نیز به شکل بسیار هنرمندانه‌ای لحظات جنگ را به زبان طنز به تصویر کشیده بدون اینکه کوچکترین خدشه‌ای به اهداف دفاع مقدس وارد شود. کمال تبریزی، اگر چه در این فیلم روی لبه تیز و خطرناک یک تیغ حرکت کرده ولی بسیار موفق بوده است.»
محمود گبرلو عضو شورای سردبیری روزنامه‌ی رسالت و رییس انجمن منتقدان و نویسندگان سینما: «متوقف کردن فیلم سینمایی مارمولک که چند هفته است به نمایش درآمده، با توجه به فضای تبلیغاتی بیگانگان و بازتاب‌های موجود به ضرر نظام جمهوری اسلامی و روحانیت محترم تمام می‌شود. زمان امروز با زمان شاه بسیار متفاوت است و مقایسه‌ی آثار هنری این دوره با زمان طاغوت قیاس مع‌الفارق است؛ به‌خصوص درباره‌ی تهیه‌کننده و کارگران فیلم سینمایی مارمولک نمی‌توان این‌گونه قضاوت کرد. محمدی تهیه‌کننده‌ی فیلم از معتقدان به نظام و تهیه‌کننده‌ی فیلم‌های ارزشی بسیاری همچون از کرخه تا راین، بازمانده، مسافر ری و زیر نور ماه است که در سینمای ایران اسلامی از آثار ارزشمند و متعهد به شمار می‌آید. دقیقا مواضع برخی روحانیون محترم مشخص نیست بنابراین نمی‌توان قضاوت درستی انجام داد. برخی فیلم را ندیده سخن می‌گویند و فقط تکیه به نظرات متدینین کرده‌اند و تعداد محدودی که فیلم را دیده‌اند یا سکوت کرده‌اند یا موضع متعادلی گرفته‌اند. ضمن آن‌که معتقدم می‌بایستی به نظر روحانیون بزرگوار احترام گذاشت و به آن توجه کرد، اما نباید در مسیر اداره حکومت، گفتاری را بیان کرد که در مجموع برعلیه نظام تمام شود. هم‌اکنون در بسیاری از رسانه های خارجی تبلیغات می‌شود که در جمهوری اسلامی ایران فیلمی برعلیه روحانیت ساخته شده است که خشم روحانیون را برانگیخته است. در چنین شرایطی نباید همسو با آنان سخن گفت بلکه با توجه به توطئه‌ها با مشورت کارشناسان و صاحب‌نظران، نظری منطقی و مطابق با حفظ اعتبار جمهوری اسلامی را باید ارایه داد. مارمولک نقطه ضعف‌هایی دارد، اما ضدروحانیت و یا بر علیه اسلام و دین نیست. اگر مردم استقبال فراوانی کرده‌اند اولا به خاطر همین جو تبلیغاتی مسمومی است که از طرف یک روزنامه ایجاد شده که سال‌هاست دیدگاه روشن و واضحی در زمینه هنر دینی ارایه نداده است، ثانیا ممکن است مردم شاهد رفتارهایی بوده‌اند که با دیدن یک صحنه و یا یک کلام، یاد آن عمل غلط افتاده‌اند و عکس‌العمل نشان می‌دهند. بنابراین باید با سعه‌ی صدر، پذیرا باشیم و نگران نابودی و از بین رفتن قداست‌ها و احترام‌ها نباشیم.»
نظر عوامل فیلم درباره مارمولک
اما عوامل فیلم بیشتر این اتهامات و انتقادات غیر از «انتخاب نام آن» را نپذیرفتند و یکی از آنها مارمولک را فیلمی دانست که در خانه تمام ایرانیان یک نسخه از آن موجود است.
پرویز پرستویی: «این فیلم پس از سه هفته اکران توقیف شد ولی الان به خانه هر ایرانی چه در داخل و چه در خارج از کشور بروی بعد از قرآن و دیوان حافظ، یک سی دی فیلم مارمولک هم موجود است.»
پیمان قاسم‌خانی: «برخی فیلمها در تسویه حساب‌های سیاسی می‌افتند، مثل مارمولک و شب‌های برره».
کمال تبریزی: «زمانی که قرار شد فیلم برای اعضای شورای عالی امنیت ملی به نمایش درآید خانواده‌های آنها از این ماجرا باخبر شده و گفته بودند برای دیدن فیلم آنها هم می‌آیند. کل سالن نمایش فیلم پر شده بود از خانواده‌های اعضای شورای عالی امنیت ملی و محافظان‌شان. اعضای شورا با حالت عصبی و در سکوت فیلم را می‌دیدند در حالیکه کل سالن از صدای خنده خانواده‌هایشان پر شده بود.» (روزنامه ایران شنبه ۲۰ دی ۱۳۹۹)
رهبر انقلاب: شوخی با مشاغل عیبی ندارد
نظر رهبر انقلاب آیت‌الله سیدعلی خامنه‌ای نیز به کمک فیلم آمد و احتمالا از دادگاهی شدن عوامل آن جلوگیری کرد. بعدها منوچهر محمدی تهیه کننده مارمولک طی نامه‌ای که در رسانه‌ها منتشر شد نوشت: روز دوم نمایش پانزده‌روزه فیلم مارمولک، چهار حکم جلب سیار از چهار دادگاه انقلاب، حکم ارتداد، حکم انتساب به سرویس‌های امنیتی خارج از کشور از سیا و موساد و قرارگاه اشرف برایم صادر شد.»
کمال تبریزی: «من در چند جلسه که مقام معظم رهبری را دیدم فقط از فیلم تعریف کردند و نتیجه‌گیری که از فیلم کردند این بود که «متاسفانه این فیلم از طرف کسانی که باید فهمیده می‌شد، نشد.» مشکل به آنجا برمی‌گردد که این تسلط نسبت به متون و آثار هنری وجود ندارد. در صورتی‌که مقام معظم رهبری در این زمینه خیلی تسلط دارند، ایشان قبل از این که در این موقعیت باشند این آشنایی و تسلط کافی را نسبت به رمان و آثار هنری داشته‌اند.»( جام جم آنلاین ۳۱ شهریور ۱۳۹۳)
رهبر انقلاب سال‌ها بعد در یکی از این دیدارها که در بخشی از آن در قالب مستندی به نام غیررسمی از شبکه سه سیما پخش شد در پاسخ به رضا جودی تهیه‌کننده سینما که گفته بود نمی‌توانند در فیلم و سریال‌ها با شغلی شوخی کنند، گفتند: «من معتقدم باید شوخی کنید. چند سال پیش یک سریالی پخش شد که نیروی انتظامی نسبت به آن اعتراض کرد، به پلیس گفتم بیخود اعتراض می‌کنید. به علمای معترض به فیلم سینمایی مارمولک گفتم که به جای اینکه اعتراض کنید، استقبال کنید و تشکر کنید از اینکه نشان دادید آدم‌هایی به ناحق لباس ما را (روحانیت) برتن می‌کنند. عقیده من این است که تولیدکنندگان فیلم و سریال شوخی کنند ولی شوخی مؤدبانه. در شوخی، خلاف حق و هتک نباشد اما شوخی باشد عیبی ندارد.»
منوچهر محمدی، تهیه‌کننده مارمولک هم فرصت را مغتنم شمرد و با انتشار یادداشتی در پاسخ به منتقدان این طور نوشت: «فرمایشات اخیر رهبری که در مستندی به‌نام غیررسمی انتشار یافت و نشر آن ابعاد گسترده‌ای پیدا کرد، در بخشی از آن که به حسن ظن ایشان به فیلم سینمایی مارمولک برمی‌گشت برای بنده تازگی نداشت. نظر مبسوط و کامل ایشان، در زمان قبل از نمایش عمومی فیلم مارمولک، به اطلاع ما رسید که علی‌رغم درخواست وزیر وقت فرهنگ و ارشاد اسلامی برای انجام پاره‌ای اصلاحات، ایشان فرموده بودند که نیازی نیست. حتی در باب تغییر اسم اثر، ایشان فرموده بودند که لزومی ندارد و اظهارات محبت‌آمیز دیگری که جای گفتن و بنای گفتن نیست. البته برای من، تردیدی در هوشمندی نگاه هنرمندانه و هنرشناس ایشان وجود ندارد. در مصادیق اگر بخواهم عرض کنم، اگر نبود این نگاه هوشمندانه، فیلم‌های سینمایی از کرخه تا راین، بازمانده، زیر نور ماه و طلا و مس هیچ‌گاه روی پرده نمی‌رفت و کماکان در توقیف می‌ماند. در این سالیان من سکوت اختیار کرده‌ام و در این باب سخنی نگفته‌ام. هنوز هم ترجیح می‌دهم سکوت کنم و به شرح جزئیات نپردازم. اما به‌گمانم اصحاب رسانه اگر تعهدی نسبت به فرهنگ و هنر کشور و هنرمندان احساس می‌کنند، باید سراغ کسانی بروند اعم از مکلّا و روحانی، مسئول و غیرمسئول که آنچه نباید درباره فیلم مارمولک گفتند و کردند و از هیچ تهمت و افترایی دریغ نکردند؛ کسانی که بی‌آنکه دانش و هوشمندی و شناختی از زبان هنر و سینما داشته باشند، هر اثر متفاوتی را به چوب تکفیر می‌نوازند. اصحاب فرهیخته و متعهد رسانه! می‌شود اکنون سراغ این آقایان بروید و ببینید آیا همان نظر را دارند یا به مصلحت، تقیه می‌کنند. من داد خویش از این ظلم آشکار را به آن دنیا می‌برم.( ایسنا ۷ دی ماه ۹۹)
واکنش‌های مردم به پخش فیلم مارمولک از سیما
نوروز ۱۴۰۱ سرانجام فیلم مارمولک با سانسور از شبکه یک و شبکه نمایش سیمای جمهوری اسلامی پخش شد. البته ۲ سال قبل در فروردین ۱۳۹۹ فیلم به طور رسمی در شبکه نمایش خانگی منتشر شده بود ولی برد تلویزیون را نداشت. واکنش توئیتری مردم نسبت به این اتفاق خواندنی است:
- مارمولک نه، صدا و سیما هر وقت اجازه داد آلات موسیقی جلوی دوربین نمایش داده بشه اون روز یعنی یکم پیشرفت کرده.
- شبکه یک داره مارمولک را نشون میده دودهه اختلاف با کف جامعه.
- شبکه یک، مارمولک نشون میده هک هم نشده عجب سالی بشه امسال!
- دارم مارمولک از شبکه یک صداوسیما میبینم تو همین ۳۰ دقیقه ابتدایی ۶ تا ۷ مورد حذف کردن.. خب چرا پخشش کردی!!!
- مارمولک که یه زمانی به خاطر اکرانش یه عده کفن پوش شدن و خون و خونریزی راه افتاد، همین الان داره از شبکه ۱ صدا و سیما پخش میشه کاش تندروهای امروز درس بگیرند
- وقتی صداوسیما امروز مارمولک پخش میکنه بیست سال دیگه کجای کاره؟
- نظر رهبر انقلاب درباره فیلم مارمولک، شوخی و هنر را ببینید؛ چقدر گشاده نظر. و عملکردهای مسئولان را ببینید؛ چقدر تنگ‌نظر! این‌ها همان‌هایی هستند که سال‌ها دانسته یا ندانسته فقط باعث جدایی بین مردم و حکومت شده‌اند.
- بعد از ۲۱ سال و در حالیکه طلاب در مشهد پرده سینما را آتش زدند و در تهران، پرده سینما را پایین کشیدند؛ حرام خدا بعد از ۲۱ سال حلال شد!؟ (منبع: پایگاه خبری جماران)
ساخت «مارمولک ۲»
این فیلم آنقدر پرطرفدار بود که شنیدن اخبار ساخت مارمولک ۲ برای جامعه هیجان انگیز باشد. هرچند این شایعه از سوی تهیه کننده مارمولک تکذیب شد: منوچهر محمدی:« هیچ برنامه‌ای برای تهیه مارمولک ۲ ندارم و اگر تهیه کننده دیگری قصد داشته باشد ادامه این فیلم را بسازد طبق اخلاق حرفه‌ای باید اجازه بگیرد.»
علی تبریزی پسر کمال تبریزی هم عنوان کرد که پشت صحنه‌ای از فیلم مارمولک با نام این گروه مارمولک ساخته شده و قرار است در سینمای خانگی پخش شود که البته از آن هم خبری نشد.