مدیرکل پایگاههای میراث ملی و جهانی از عملیاتیشدن الگوی «پروژههای پیشتاز» بهعنوان بازوی اجرایی برنامه پنجساله تحول پایگاهها خبر داد و گفت: این رویکرد با هدف عبور از اقدامات پراکنده و روزمره، تمرکز منابع و استقرار مدیریت یکپارچه و اثربخش در پایگاههای میراث ملی و جهانی طراحی شده است.
فرهاد عزیزیزلانی در گفت و گو با خبرنگار ایرنا با تاکید بر ضرورت اصلاح ساختار مدیریتی و اجرایی در اماکن و مجموعههای تاریخی اظهار کرد: «پروژههای پیشتاز» تنها مجموعهای از طرحهای عمرانی نیستند، بلکه پروژههایی راهبردی برای ارتقای حفاظت، افزایش تابآوری، توسعه زیرساختها و بهبود مدیریت گردشگری در پایگاههای میراثی به شمار میروند.
وی افزود: این پروژهها در چارچوب «برنامه پنجساله تبدیل پایگاهها به قطبهای حفاظت و توسعه» تعریف شدهاند و قرار است با ایجاد تمرکز در تصمیمگیری، تخصیص هدفمند منابع و تقویت مشارکت میان دستگاههای اجرایی مختلف و سطوح مدیریتی، زمینه تحول در شیوه اداره پایگاهها را فراهم کنند.
محورهای اصلی پروژههای پیشتاز
مدیرکل پایگاههای میراث ملی و جهانی، نظاممندکردن تعریف پروژهها، اولویتبندی راهبردی و بسیج منابع را سه محور اصلی این الگوی مدیریتی عنوان کرد و گفت: نخستین گام، عبور از پروژههای غیرمنسجم و تعریف طرحها بر مبنای مطالعات جامع، ضرورت های واقعی پایگاه و اهداف بلندمدت حفاظتی و توسعهای است.
عزیزیزلانی ادامه داد: در گام دوم، منابع محدود باید به پروژههایی اختصاص یابد که بیشترین اثرگذاری را بر حفاظت کالبدی، مدیریت عرصه و حریم، ارتقای زیرساختها و ساماندهی گردشگری دارند. در گام سوم نیز با ایجاد همافزایی میان اعتبارات ملی و استانی و ظرفیت نهادهای محلی، امکان تکمیل پروژههای کلیدی و نیمهتمام فراهم میشود.
اجرای الگو «پروژههای پیشتاز» در۱۳ پایگاه
مدیرکل پایگاههای میراث ملی و جهانی گفت: اکنون الگو «پروژههای پیشتاز» در پایگاههای تختجمشید، شوش، سلطانیه، شرق مازندران و منطقه بهشهر، محور ساسانی کرمانشاه، درهشهر و زمینلغزش سیمره، کرفتو، جیرفت، ربع رشیدی، توس و بایزید بسطامی در حال اجراست.
عزیزی زلانی اضافه کرد: هدف از «طرح ساماندهی و توسعه گردشگری پارسه (تختجمشید)»، ارتقای کیفیت تجربه بازدیدکنندگان همزمان با حفاظت یکپارچه از عرصه و حریم محوطه است. این طرح بهعنوان یکی از پروژههای زیرساختی پیشران تعریف شده است.
وی افزود: در پایگاه میراث جهانی شوش نیز اجرای طرحهای حصارکشی و ارتقای کیفیت محیطی، با هدف افزایش امنیت عرصه، ساماندهی مسیرهای گردشگری و بهبود مدیریت بازدید در حال پیگیری است و میتواند بهعنوان یک الگوی پایلوت برای توسعه زیرساختهای پایگاههای جهانی مورد استفاده قرار گیرد.
عزیزی زلانی همچنین به «احیای منظر فرهنگی توس» اشاره کرد و گفت: حفاظت و مرمت حصار و دروازههای تاریخی، بهویژه دروازه رودبار، بخشی از این پروژه است که با هدف تقویت مدیریت منظر فرهنگی و ایجاد پیوند موثر میان محوطه تاریخی، حفاظت و زیرساختهای گردشگری دنبال میشود.
حرکت به سوی مدیریت راهبردی
مدیرکل پایگاههای میراث ملی و جهانی تأکید کرد: الگوی «پروژههای پیشتاز» قرار نیست فقط در چند طرح شاخص پایگاهها اجرا شود؛ بلکه هدف اصلی، ایجاد یک الگوی مدیریتی قابل تعمیم برای سایر پایگاههای میراث ملی و جهانی است.
عزیزیزلانی خاطرنشان کرد: استقرار تفکر سیستمی، مدیریت مشارکتی، اولویتبندی مبتنی بر نیاز و مدیریت عملیاتی منابع، از ارکان این تحول به شمار میرود و براساس برنامهریزی انجامشده، این رویکرد باید تا پایان برنامه پنجساله در سال ۱۴۰۷، به شکل موثر در ساختار مدیریت پایگاهها نهادینه شود.
وی تاکید کرد: هدف نهایی این برنامه، تبدیل پایگاهها از واحدهایی متکی بر اقدامات روزمره به نهادهایی تخصصی، توانمند و دارای ظرفیت مستقل در حوزه مدیریت، حفاظت و توسعه پایدار میراث فرهنگی است.