آیین یادبود یوسف مجیدزاده، استاد و پژوهشگر برجسته باستانشناسی ایران فردا در موزه ملی ایران درحال برگزاری است. مجیدزاده دوشنبه ۲۷ مهرماه ۱۴۰۵ در فرانسه درگذشت و پیکر او در خارج از ایران بازنگشت.
به گزارش ایسنا، در آیین یادبود یوسف مجیدزاده که عصر یکشنبه سوم آبانماه ۱۴۰۵ برگزار شده، جبرئیل نوکنده، رییس موزه ملی ایران در سخنانی با اشاره به بیش از ۶ دهه فعالیت علمی این باستانشناس گفت: مجیدزاده عمر خود را وقف میراث فرهنگی ایران کرد و در عرصههای آموزش، پژوهش، کاوشهای باستانشناسی و دفاع از حقوق میراث فرهنگی ایران در مجامع بینالمللی، چهرهای برجسته و اثرگذار بود.
نوکنده با اشاره به اینکه در این آیین، جمعی از مقامات، همکاران، دوستان و شاگردان استاد، بهصورت حضوری و از طریق ارتباط تصویری، از زوایای مختلف به خدمات علمی و ابعاد شخصیتی او میپردازند، افزود: فرصت شاگردی مستقیم مجیدزاده را در دانشگاه یا میدان کاوش نداشتهام، با این حال، از نوشتههای او بسیار آموختم و از زندهیاد دکتر صادق ملکشهمیرزادی، دوست دیرین مجیدزاده نیز درباره او بسیار شنیدم. ملکشهمیرزادی همواره با احترام ویژهای از مجیدزاده یاد میکرد.
رییس موزه ملی ایران در ادامه، خاطرهای از دوران فعالیت خود در طرح بازنگری سیلک به سرپرستی دکتر صادق ملکشهرزادی روایت کرد و گفت: ۲۸ دیماه ۱۳۸۰، دکتر یوسف مجیدزاده به همراه استاد ربیعفر و استاد میری از کاوشهای سیلک بازدید کردند. در آن زمان، از استاد مجیدزاده خواستم در بخش سفال حضور یابد و درباره پرسشهای مربوط به سفال آلویی و ارتباط آن با تپه قبرستان راهنماییام کند. پس از بررسی دقیق یافتهها و ارائه رهنمودهای علمی، مجیدزاده با نگاهی موشکافانه گفت که در میان سفالها حتی یک قطعه سفال آلویی ندیده است. این موضوع، پرسش مهمی را در طرح بازنگری مطرح کرد؛ اینکه چرا یافتههای ما با توصیف ارائهشده از سفال آلویی در رساله دکتری او تفاوت داشت؟
نوکنده این خاطره را نشانهای از صداقت و امانتداری مجیدزاده در کار علمی دانست و یادآور شد: شرح این خاطره در صفحه ۱۴ کتاب «زیگورات سی» اثر زندهیاد دکتر ملکشهمیرزادی آمده است.
او با اشاره به پیشینه پژوهشهای مجیدزاده اظهار کرد: رساله دکتری او در دانشگاه شیکاگو در سال ۱۹۷۶ درباره فرهنگهای پیش از تاریخ فلات مرکزی ایران و بر پایه کاوشهای تپه قبرستان نوشته شد. پژوهش رساله دکتری من نیز بر مبنای نتایج طرح بازنگری شکل گرفت، از این رو، بهواسطه این قرابت علمی و مطالعه آثار و کتابهای استاد، با اندیشههای او آشنایی دارم. آنچه درباره مجیدزاده میگویم، برخاسته از آشنایی با آثار و پژوهشهای اوست.
رییس موزه ملی ایران با تأکید بر جایگاه علمی این باستانشناس ادامه داد: بیتردید، یوسف مجیدزاده یکی از ستونهای استوار باستانشناسی ایران بود و در کارنامه علمی او دستاوردهای شاخصی به چشم میخورد.
نوکنده یکی از مهمترین دستاوردهای مجیدزاده را شناسایی زنجیره تولید فلزکاری کهن در تپه قبرستان دانست و گفت: او در این محوطه توانست شواهد مربوط به مراحل مختلف تولید فلز، از کوره و قالب تا اشیای ساختهشده را شناسایی کند و با انتشار مقالات علمی معتبر، جایگاه ایران را در تاریخ فلزکاری کهن جهان نشان دهد.
او با اشاره به تداوم فعالیتهای پژوهشی مجیدزاده در دورههایی که امکان کاوش برای او فراهم نبود، افزود: استاد در چنین شرایطی نیز دست از پژوهش نکشید و با انتشار آثاری همچون «ایران در آغاز شهرنشینی» و انجام پژوهشهای بنیادی درباره تاریخ و تمدن ایران، به گسترش دانش باستانشناسی کمک کرد. مجموعههای چندجلدی او درباره باستانشناسی بینالنهرین نیز توانمندی پژوهشگران ایرانی را در شناخت هنر و فرهنگ ایران و میانرودان نشان میدهد.
نوکنده با اشاره به حضور مجیدزاده در مجامع علمی بینالمللی اظهار کرد: در چهارمین کنگره بینالمللی باستانشناسی خاور نزدیک در برلین، در سال ۲۰۰۴، متخصصان بسیاری در انتظار سخنرانی او بودند. مجیدزاده با استدلالهای دقیق، توجه جامعه علمی را به جنوب شرق ایران و منطقه کرمان جلب کرد و دیدگاههای رایج درباره فرهنگهای باستانی ایران را به چالش کشید.
او در ادامه، پروژه باستانشناسی تپه ازبکی (استان البرز) را از دیگر فعالیتهای مهم مجیدزاده برشمرد و افزود: او در این محوطه توانست توالی فرهنگهای فلات مرکزی ایران را از دورههای پیش از تاریخ تا دورههای متأخر شناسایی کند. کشف قلعه مادی و لایههای مرتبط با این دوره نیز درک ما را از دوره مادها در فلات مرکزی دگرگون ساخت.
رییس موزه ملی ایران با اشاره به آرزوی مجیدزاده برای تبدیل تپه ازبکی به یک مجموعه بزرگ موزهای گفت: این طرح بهدلیل تغییرات مدیریتی به سرانجام نرسید، اما امیدواریم روزی این آرمان ارزشمند محقق شود.
نوکنده در پایان سخنانش گفت: نام و یاد یوسف مجیدزاده در تاریخ باستانشناسی ایران و غرب آسیا جاودانه خواهد ماند
