مدیر گالری حورا: تصویرسازی‌های واحد خاکدان را اصالت سنجی کردیم

حورا خاکدامن، مدیر گالری حورا در خصوص آثار تصویرگری زنده‌یاد واحد خاکدان که به تازگی برای اولین بار در این گالری در معرض دید قرار گرفته بود، به ایرنا اظهار داشت: این هنرمند تا پیش از اینکه در سال ۱۳۶۲ به آلمان برود، در انتشارات کودک عالم تصویرگری می‌کرد. وی افزود: البته به گفته کارشناسان هنری، خاکدان بعد از مهاجرت به آلمان، در سبک هایپررئال نقاشی می‌کرد، اما به گفته آیدین مهدی‌زاده، مدیر هنری، نقاشی‌های خاکدان هایپررئال هم نیست. زیرا نقاشان در سبک هایپررئال، با دوربین عکاسی رقابت می‌کنند. خاکدامن ادامه داد: اما خاکدان در ذهن بیننده یک روایتگری را ایجاد می‌کند. از بیننده آثارش می‌خواهد که آنچه را می‌بیند، روایت کند. این هنرمند نقاش در پاسخ به اینکه چه شد که خاکدان به تصویرگری روی آورد، توضیح داد: بعد از انقلاب، در سال ۱۳۵۸ اردشیر کشاورزی، کارگردان نمایش های عروسکی به ایران می‌آید و تصمیم می‌گیرد کاری را در تئاتر شهر، به صحنه ببرد. خاکدامن خاطرنشان کرد: کشاورزی تصمیم می‌گیرد که داستان جک و لوبیای سحرآمیز را که دو سالی در خارج از ایران اجرای زنده داشته را ایرانی کند. این داستان به قلم فاطمه ابطحی به اسم حسن و خانم حنا ایرانی می‌شود و بر اساس این داستان، واحد خاکدان عروسک‌ها را طراحی می کند، البته خاکدان با تئاتر و صحنه آرایی از کودکی آشنا بوده، زیرا پدرش در تئاتر نصر کار می‌کرد. وی افزود: حتی می گویند ساخت عروسک ها هم کار خاکدان بوده که حالا گم شده است. تئاتر شهر آن دوره تعطیل بود و درهای این مرکز هنری با نمایش حسن و خانوم حنا دوباره باز می‌شود. خاکدامن یادآور شد: پس از این اجرا، تلویزیون در آن دوره، تله تئاتر کرم شب تاب را به اردشیر کشاورزی سفارش می‌دهد و طراحی‌های عروسکی این برنامه را واحد خاکدان انجام می‌دهد. پس از این انتشارات بیتا که یک انتشارات مصور بوده و داستان‌های تن تن و وال دیزنی که از اروپا و آمریکا می‌آمده را نیز به شکل صوتی منتشر می‌کرده، تصمیم می‌گیرد، داستان جک و لوبیای سحرآمیز را که به اسم حسن و خانوم حنا ایرانی شده بود را چاپ کند. این گالری‌دار تصریح کرد: تصویرهایی که در این کتاب داستان می‌بینید همان اتودهایی است که خاکدان برای نمایش عروسکی تئاتر شهر زده بود. خاکدان در این زمان مشغول تصویرگری برای انتشارات می‌شود. خاکدامن اضافه کرد: پس از انتشار این داستان، تصمیم گرفته می‌شود تا بجای وارد کردن کتاب از اروپا و آمریکا در شرایط انقلاب و جنگ، سلسله داستان‌های ایرانی را کار و منتشر کنند. داستان را به خاکدان می‌دادند و او هم بر اساس شخصیت‌های داستان، تصویرگری می‌کرده است. یعنی تا سال ۱۳۶۲ که خاکدان از ایران کوچ کند، تمام کارهای طراحی و تصویرسازی این انتشارات را انجام داده است. وی افزود: خاکدان در مصاحبه‌ای گفته بود که در آلمان نیز همچنان تصویرسازی کتاب کودک را سفارش می گرفت. پس از آن خاکدان وارد دوره‌ای از خلوت و تنهایی در کارش می‌شود، و آثاری خلق می‌کند که امروزه از آن به عنوان سبک هایپررئالیست یاد می‌شود. خاکدامن ادامه داد: اما پایه اصلی سیر تکامل کار خاکدان، همین تصویرگری بوده است. خودش روایت کرده که به سبب پیشینه شغل پدرش، بین تئاتر و نقاشی در رفت و آمد بوده است. یعنی فضاهایی که در آن طراحی‌ها هست یک جورایی شبیه به فضاهای تئاتر می‌ماند. وی تصریح کرد: خاکدان بر اساس شخصیت‌ها ونقش آنها، تصاویر را کوچک و بزرگ می‌کشید. این امر نشان می‌دهد او مطالعه داشته و به سبک کودک در کانون و پرورش فکری کودک و نوجوان مثل سبک فرشید مثقالی یا سبک نادر ابراهیمی وارد بوده و کار می‌کرده است. این گالری‌دار با اشاره به اینکه ساخت و سازهای خاکدان به قدری قوی است که با چاپ اشتباه می شود، اظهار داشت: به هرحال چیزی که باعث شده یا به دلایل ملاحضاتی که هر هنرمندی در دوره زندگی‌اش دارد، با یک سبکی معروف و وارد چرخه اقتصادی می شود. بنابراین شاید خاکدان صلاح نمی‌دانست یا شرایط مهیا نبوده که عنوان کند، کار را به صورت حرفه‌ای از تصویرسازی کودک شروع کرده است. به هرحال صبری که خاکدان در ساخت و ساز کارهایش دارد، به این دوره از تکامل هنری‌اش باز می‌گردد. خاکدامن درخصوص آثار تصویرگری به نمایش گذاشته شده، گفت: آیدین مهدی‌زاده، با اشراف کامل به شخصیت خاکدان و شناخت آثارش و اینکه سال‌ها در کانون پرورش فکری، کار کرده، اصالت سنجی این تصویرگری‌ها را انجام داده است. وی افزود: در مجموع ۱۵ تصویرگری از خاکدان را برای اولین بار در گالری حورا به نمایش گذاشتیم. ۱۱ اثر مربوط به داستان کرم شب تاب و دو تصویرسازی مربوط به حسن و خانوم حنا بوده است. فکر می کنم، کلا حدود ۲۴ یا ۲۵ طرح از داستان حسن و خانوم حنا بوده که دوتا از آن مجموعه در این نمایشگاه، ارائه شد و سرنوشت باقی آنها مشخص نیست. همچنین دو تصویرسازی از داستان دیگری با امضای خاکدان شناسایی و به نمایش گذاشته شد. باید بگویم یک اثر دیگر نیز از مجموعه کرم شب تاب موجود است، که به نمایش در نیامده است. به گفته این گالری‌دار، تا کنون ۱۶ اثر از تصویرگری‌های واحد خاکدان شناسایی شده که ۱۵ اثر بعد از اصالت شنجی برای اولین بار و ثبت در تاریخ به نمایش درآمده است.