حاشیههایی در آغازِ کن؛ از تلاش برای سیاستزدایی تا انعکاسِ واقعیت روی فرش قرمز
4 دقیقه مطالعه
سینمای جهان
محافظهکاری برای خاموش کردن صدای سیاست و انعکاس جنایات جنگ در جشنواره فیلم کن امسال، اتفاقی برنامهریزی شده بود اما آنچه در همین روزهای ابتدایی و در واقعیت رخ داده، نقشه برگزارکنندگان را نقش برآب کرده است.
بهگزارش خبرنگار سینمایی ایرنا، جشنواره فیلم کن، هفتاد و نهمین دوره خود را از روز سهشنبه (۲۲ اردیبهشتماه) در حالی آغاز کرده که حواشی، پررنگتر از خود فیلمها به بیرون کاخ جشنواره راه یافتهاند. درحالیکه سایه جنگ بر سر همه جهان افتاده، مدیران جشنواره عقیده دارند که کن نباید سیاسی باشد. در کنار آنها، رسانهها نیز در تلاش برای سیاستزدایی از کن و تفکیک آن از اتفاقات این روزهای جهان هستند، اما بهنظر میرسد اتفاقات مراسم افتتاحیه و نخستین نشست مطبوعاتی داوران، رویه را طور دیگری پیش برد.
/وقتی مدیر جشنواره از موضعگیری سیاسی پرهیز میکند/
این تلاش از سوی مدیر جشنواره بود، جایی که تییری فرمو، در پاسخ به سوالات خبرنگاران در روز افتتاحیه جشنواره از صحبت درباره نسبت جشنواره با جنگ در جهان، خودداری کرد و گفت نه خودش و نه هنرمندان نباید موضع سیاسی بگیرند. در حالیکه سال گذشته نزدیک به ۳۵۰ سینماگر که سوزان ساراندون هم میان آنها بود، در آستانه جشنواره نامهای نوشتند و نسلکشی در غزه را محکوم کردند. آنها معتقد بودند که «ما نمیتوانیم در حالی که نسلکشی در غزه در حال وقوع است، سکوت کنیم.»
کن ۲۰۲۵ حتی میزبان مستندی درباره فاطمه حسونه بود که به همراه خانوادهاش و توسط اسرائیل به شهادت رسیده بود. این مستند حواشی زیادی در پی داشت. سپیده فارسی، یک مستندساز زن ایرانی، این مستند را ساخته بود. فارسی در مصاحبهای گفته بود: «یک بیانیه واقعی باید صادر شود. گفتن اینکه جشنواره سیاسی نیست، معنی ندارد.»
همان سال گذشته هم ژولیت بینوش، رئیس هیات داوران امسال کن، ظاهراً گفته بود که درخواست سینماگران را امضا کرده، اما خبرگزاریها اعلام کردند که نام او در میان تاییدکنندگان نامه نیست.
/اما ترکیب جشنواره پر است از صداهای ایرانی/
با این همه، امسال خبری از نامه سینماگران نیست. احتمالاً این اتفاق کنترلشده رخ داده، چراکه مایک دونی، تهیهکننده و رئیس سابق آکادمی فیلم اروپا، نیز معتقد است کن باید روایت اتفاقات را به دست بگیرد وگرنه آنچه در برلین رخ داد، در کن نیز رخ خواهد داد.
نکته جالبتوجه، ترس آنها از حضور فیلمسازان ایرانی است. مایک دونی گفته: «در حالی که تشدید تنشها پیرامون ایران کم نیست، ترکیب جشنواره که پر است از صداهای ایرانی، از جمله اصغر فرهادی، کریم لکزاده و مهسا کرمپور». این گفتههای او را هالیوود ریپورتر دیروز منتشر کرده است. این رسانه نیز همگام با رسانههای دیگر بر سایه جنگ در جشنواره مانور نداده و تاکید خود را بر گفتههای محافظهکارانه دونی گذاشته است.
او گفته سیاست باید درون فیلمها باشد نه در جشنواره. با این گفتهها بهنظر میرسد تمامی ابعاد پیرامون کن، تاکید دارند که جشنواره نباید به حواشی سیاسی کشیده شود.
شرم بر شما!
کن امسال اما همه را غافلگیر کرد. پل لاورتی، یکی از داوران جشنواره، در نشست مطبوعاتی که آرام پیش میرفت، غوغا کرد. او درباره بازیگرانی صحبت کرد که به دلیل حمایت از غزه و محکوم کردن جنگ، توسط هالیوود بایکوت شدهاند.
نکته جالبتوجه جایی بود که لاورتی گفت: شرم بر هالیوود. جایی که احتمالاً رسانههای جهان و افراد حاضر در آن نشست را شگفتزده کرد. لاورتی به پوستر جشنواره اشاره کرد. پوستری که روی آن طرحی از سوزان ساراندون وجود دارد. این بازیگر مدتهاست در برابر کشتار در غزه موضعگیری کرده و جالب است که لاورتی با جسارت گفت: «فقط امیدوارم حالا ما را بمباران نکنند، چون این پوستر را در کن داریم.»
لاورتی در بخش دیگری از نشست خبری، به نقلقول مشهوری از نمایشنامه شاه لیر اثر شکسپیر اشاره کرد: «این آفتِ زمانه است که دیوانگان، نابینایان را رهبری میکنند.» بهنظر میرسد اشاره او بهطور ضمنی به ترامپ و اظهارات اخیر اوست.
این داور جشنواره کن، برخلاف مدیر آن، سکوت نکرده بود و با اشاره به نسلکشی در غزه، از خشونت سیستماتیک، بیرحمانه و مبتذل در جهان صحبت کرد.
حواشی که پیش از صحبت و نقد جدی درباره فیلمها، رنگ و بوی سیاسی در محکومیت جنایتها در جهان دارد، مهر تاییدی بر رو شدن تصویر واقعی آمریکا و رژیم صهیونیستی در جهان است.
حالا نمیتوان گفت کن، سیاسی نیست. پیش از آغاز این رویداد، برگزارکنندگان با انتخاب پوستر، شاهد این فریاد اعتراضی در نشست داوران بودند و پیامهای سیاسی لازم را به جهانیان مخابره کردهاند.