سینمایی که ما ساختیم، سینمایی که شما ساختید!

یادداشت / جبار آذین

3 دقیقه مطالعه
سینمای ایران / یادداشت ها
سینمایی که ما ساختیم، سینمایی که شما ساختید!
گفت‌وگوی صادقانه، صمیمانه و روشنگرانه استاد بزرگ سینما، فیلمنامه‌نویس شاخص و کارگردان توانا و باسواد کشور عالی‌جناب سعید مطلبی با علیرضا محمودیان را که جناب مطلبی لطف کرده و برای من فرستاده بودند، شنیدم و تماشا کردم و بر سخنان استاد و اجرای خوب محمودیان درودها فرستادم. جناب مطلبی در این دیدار و گفت و شنود که انگیزه آن تولید و رویدادهای هنری و اجتماعی و موانع و مشکلات پیش و زمان تولید و اکران اثر جنجالی و پرحاشیه "تاراج" بود، از سینمای سال‌های دور و‌ از فردین و ناصر و بیک و قادری و سعید راد و اصول معنوی حاکم بر دنیای فیلم و سینما و فیلمسازی و تولید فیلم‌های رایج در دوران پهلوی که به فیلمفارسی موسوم‌اند و صدها نکته کم و ناگفته درباره سینما و تاراج و هنرمندان قدیمی سینما گفت. او از باور دینی فردین سخن گفت، آن هنگام که قرار بود در صحنه‌ای از فیلم «ناجورها» ساخته استاد از امام حسین(ع) یاد کند و او قبل از فیلمبرداری این صحنه رفت و وضو ساخت. از سعید راد در صحنه‌ای از فیلم «برزخی‌ها» که بنا بود او و ایرج قادری از یک بلندی به پایین پرش کنند و راد به دلیل قادر نبودن قادری در انجام این کار از مطلبی خواست تا از فیلمبرداری آن صحنه خودداری کنند… و از جمشید هاشم‌پور یاد کرد که در صحنه‌ای از «تاراج» به بالگرد آویخته بود در حالی که از بلندی وحشت داشت و... و این مسائل را در دایره رفاقت و صمیمیت و همکاری هنرمندان تعریف می‌کرد. استاد مطلبی، بسیار و درست از سینما و مدیران حاکم بر آن و رنج‌هایی که او و دیگران متحمل شده بودند که تمام آنها جزو تاریخ است، صحبت کرد. با این حال، او به یک نکته مهم فرهنگی، سینمایی و اجتماعی در پاسخ محمودی که به نقد منقدان فیلمفارسی و فیلم‌های قدیمی اشاره کرده بود، پرداخت که حائز اهمیت فراوان تاریخی و ملی و اجتماعی است. جناب مطلبی گفت،"ما با فیلم‌هایمان رفاقت و اخلاق را ترویج می‌کردیم و نتیجه آن هنرمندان و جامعه‌ای است که تحویل دادیم." بعد خطاب به منقدان فیلمفارسی، مسئولان و مدیران سینما تاکید کرد، "شما چه کردید؟ ناصر ملک‌مطیعی در زمان حیاتش از مسئولان خواست، چون تعلیمات نظامی دیده برای دفاع از وطن به جبهه برود! اما آنها که شما ساخته‌اید، از کشور می‌روند و در آنجا به شما و مملکت بد و بیراه می‌گویند!" در واقع جناب مطلبی این حقیقت را عنوان می‌کرد که مخاطبان فیلم‌های ما کسانی‌اند که ارتش انقلاب را شکل بخشیدند و در هشت سال جنگ تحمیلی شرکت کردند و.... آری، این جملات و سخنان تکان‌ دهنده، گویای تاثیرات سینمایی است که مسئولان، آن را تعطیل و هنرمندانش را منزوی و خانه‌نشین و بیکار و مهاجر کردند و حاصل کارشان هم امروز تخریب هنر و سینما و هنرمندان است. در این میان از نامدیران و نامسئولان هنری و اجتماعی و فرهنگی و سینما باید پرسید؛ آقایان! کدام سینما و مسئولانش مخرب و فرهنگ و هنرمند و مردم و کشورسوز بوده‌اند. سینما و فیلم‌های دوران گذشته و مسئولانش یا سینما و فیلم‌ها و مسئولان چهار دهه اخیر سینما؟