برگزاری آیین بزرگداشت فردوسی در ایتالیا

آیین بزرگداشت حکیم ابوالقاسم فردوسی و بررسی جایگاه شاهنامه در فرهنگ و ادب ایران، با حضور اساتید و پژوهشگران زبان و ادبیات فارسی در آکادمی ویواریوم ایتالیا برگزار شد. به گزارش ایرنا، در این نشست علمی، استادان و پژوهشگران حاضر با تشریح ساختار روایی، اسطوره‌ای، تاریخی و اخلاقی شاهنامه، جایگاه این اثر سترگ را نه فقط در ادبیات فارسی، بلکه در حافظه فرهنگی ایران و مطالعات ایران‌شناسی در اروپا مورد بررسی قرار دادند. پروفسور کریستوفرتی در این نشست با توصیف موضوع‌شناختی شاهنامه، این اثر را مجموعه‌ای گسترده از اسطوره، تاریخ، اخلاق، فلسفه، نجوم و روایت‌های پهلوانی دانست و گفت که شاهنامه در آغاز با حدود ۲ هزار بیت، روایت‌هایی از اسطوره کیهان‌شناسی زرتشتی، ظهور کیومرث به‌عنوان نخستین پادشاه در سنت ایرانی و سپس سلطنت هزار ساله ضحاک را در برمی‌گیرد. وی افزود که بخش بزرگی از شاهنامه، به چرخه پهلوانی و اسطوره‌ای اختصاص دارد که خاندان سام و رستم، پهلوان بزرگ ایرانی، در مرکز آن قرار گرفته‌اند. به گفته او، بخش تاریخی شاهنامه نیز با حدود ۲۸ هزار بیت، از روایت جنگ‌ها و تحولات دوران اشکانی و ساسانی در قرن سوم میلادی آغاز می‌شود و تا فتح ایران به دست اعراب در قرن هفتم میلادی ادامه می‌یابد. این استاد دانشگاه همچنین با اشاره به لایه‌های گوناگون شاهنامه تصریح کرد که این اثر تنها یک منظومه حماسی نیست، بلکه در بخش‌های مختلف آن، گریزهای اخلاقی و فلسفی، ستایش عدالت، تأمل درباره ناپایداری قدرت، مباحث نجومی از جمله تقویم نوروز و توصیف خوشه پروین، قطعات نمایشی و ستایش خردمندان و دانشمندان زمان فردوسی نیز دیده می‌شود. در ادامه این نشست، ماریو مازاری استاد دانشگاه رم، پیشینه توجه محافل علمی ایتالیا به فردوسی و شاهنامه را بررسی و سخنان خود را با اشاره به نقش چاپخانه مدیچی در گسترش مطالعات شرقی در اروپا آغاز کرد. وی با اشاره به جایگاه جیووانی باتیستا ریموندی، مدیر چاپخانه مدیچی در سال‌های ۱۵۸۴ تا ۱۶۱۴ میلادی، گفت که ریموندی در گردآوری نسخه‌های خطی شرقی، انتشار متون اصلی، برنامه‌ریزی برای ترجمه‌ها، تأسیس کرسی زبان عربی در رم و پیگیری مطالعات فارسی و ترکی نقش مهمی ایفا کرد. مازاری افزود که از جمله همکاران اصلی ریموندی، برادران جیوان باتیستا و چیرولامو وچیتی بودند که در شکل‌گیری نخستین زمینه‌های توجه اروپاییان به متون فارسی و شناخت فردوسی سهم داشتند. این استاد دانشگاه رم در ادامه گفت که احتمالاً یکی از کهن‌ترین اشاره‌ها به نام فردوسی در یک زبان اروپایی را باید در یادداشت‌های جیوان باتیستا وچیتی جست‌وجو کرد. وی در توضیح این موضوع به یادداشتی دست‌نویس از وچیتی درباره متنی یهودی-فارسی اشاره کرد که در کتابخانه ملی فرانسه نگهداری می‌شود. مازاری سپس به نقل دیگری درباره فردوسی و شاهنامه اشاره کرد که در آن، شاهنامه به‌معنای تاریخ یا وقایع‌نامه پادشاهان ایران معرفی شده و از آن به‌عنوان مشهورترین شعر در سراسر مشرق زمین یاد شده است. برگزارکنندگان و سخنرانان این نشست تأکید کردند که شاهنامه، فراتر از یک متن ادبی، سندی ماندگار از هویت تاریخی، زبانی و فرهنگی ایرانیان است که توانسته در گذر قرن‌ها، پیوند میان اسطوره، تاریخ، خرد، عدالت‌خواهی و زبان فارسی را حفظ کند و الهام‌بخش پژوهش‌های گسترده در ایران و جهان باشد. آیین بزرگداشت فردوسی در آکادمی ویواریوم ایتالیا در حالی برگزار شد که نام و میراث این شاعر بزرگ ایرانی همچنان یکی از مهم‌ترین محورهای مطالعات ایران‌شناسی در اروپا به شمار می‌رود و شاهنامه به‌عنوان یکی از برجسته‌ترین آثار حماسی جهان، جایگاهی ویژه در گفت‌وگوی فرهنگی میان ایران و غرب دارد. / / *شرح عکس: تندیس فردوسی . سازنده‌اش استاد ابوالحسن صدیقی ۱۳۴۷ - این تندیس هم اینک در شهر رم ایتالیا نگهداری می‌شود.