موسیقی «آواتار: آتش و خاکستر»؛ حماسی مانند «لارنس عربستان» و «دکتر ژیواگو»!

ایندی وایز: بزرگترین حماسه جیمز کامرون به ۱۹۰۷ صفحه موسیقی نیاز داشت سیمون فرانگلن، آهنگساز «آواتار: آتش و خاکستر» درباره ساخت بیش از سه ساعت موسیقی و ساخت سازهای خودش برای خلق موسیقی متن این فیلم حماسی صحبت می‌کند. وقتی «آواتار: آتش و خاکستر» روز ۱۹ دسامبر به پرده سینماها برسد، نقطه اوج یک پروژه چند دهه‌ای برای سایمون فرانگلن خواهد بود؛ کسی که به عنوان تنظیم‌کننده و ترانه‌سرا از اولین فیلم «آواتار» (۲۰۰۹) کار کرده و موسیقی دنباله آن را در سال ۲۰۲۲ «آواتار: راه آب» ساخته است. با توجه به اینکه «آتش و خاکستر» از نظر فنی و موضوعی، جاه‌طلبانه‌ترین و پیچیده‌ترین «آواتار» نویسنده و کارگردانش جیمز کامرون است، جای تعجب نیست که این فیلم دلهره‌آورترین چالش دوران حرفه‌ای فرانگلن هم باشد. فرانگلن با اشاره به اینکه هفت سال پیش اولین قطعه موسیقی خود را برای «آتش و خاکستر» نوشته است، به ایندی‌وایر گفت: «از نظر مقیاس کاری که باید ارائه می‌دادیم، این موسیقی متن از هر کاری که قبلاً انجام داده‌ام، بزرگ‌تر است.» بخش عمده‌ای از نوشتن این موسیقی متن در دو سال و نیم گذشته انجام شده است که در طی آن فرانگلن ۱۹۰۷ صفحه موسیقی متن نوشته است. «این فیلم سه ساعت و ۱۵ دقیقه است و سه ساعت و چهار دقیقه و ۱۶ ثانیه موسیقی دارد. بنابراین حدود ۱۰ دقیقه وقت دارم که رفتار خوبی داشته باشم!» «آواتار: آتش و خاکستر» مانند بسیاری از فیلم‌های کامرون از ژانری به ژانر دیگر می‌پرد و طیف وسیعی از تُن‌ها را در بر می‌گیرد، از اکشن مهیج گرفته تا عاشقانه‌های صمیمانه و سوگواری. وظیفه فرانگلن خلق موسیقی متنی متناسب با عمق و وسعت داستان‌سرایی کامرون بود؛ موسیقی‌ای که مستلزم استفاده از طیف گسترده‌ای از سبک‌ها و تأثیرات هم باید باشد، هرچند همه چیز فیلم براساس شخصیت‌ها آغاز شد. فرانگلن در مورد زوجی که در مرکز فیلم قرار دارند و با شروع داستان، از غم جدایی، ویران شده‌اند، گفت: «باید با جدایی بین جیک [سم وورتینگتون] و نیتیری [زوئی سالدانیا] شروع شود. در ابتدا، وقتی آنها صحبت می‌کنند، من از دو خط که از یکدیگر جدا می‌شوند استفاده می‌کنم تا از نظر موسیقایی همیشه حس فاصله‌ای بین آنها وجود داشته باشد. بنابراین شما با تم‌های بسیار ساده‌ای مواجه می‌شوید که رنگی بسیار ظریف دارند.» در مقابل، وقتی فرانگلن برای گروه «معامله‌گران باد» (قبیله کوچ‌نشین هوایی در فیلم که در آسمان‌ها سفر می‌کنند)، موسیقی ساخت، توانست به سنت فیلم‌های ماجراجویی هالیوودی دهه‌های ۱۹۳۰ و ۱۹۴۰، مضامین جسورانه‌ای را به کار گیرد. این واقعیت که «معامله‌گران باد» در حال نواختن ساز، جلوی دوربین دیده می‌شوند، به این معنی بود که فرانگلن نه تنها باید برای اجراهای آنها موسیقی می‌ساخت، بلکه باید سازهایی را که آنها می‌نواختند نیز بسازد!... فرانگلن با اشاره به دستور کامرون مبنی بر اینکه باید همه چیز در فیلم ریشه در واقعیت داشته باشد، گفت: «مجبور بودم سازهای واقعی طراحی کنم زیرا آنها در حال اجرا هستند و در «آواتار» ما نمی‌توانیم چیزی را از خودمان بسازیم.» فرانگلن از نزدیک با دو طراح تولید -دیلن کول و بن پروکتر- و همچنین طراح لباس دبورا ال. اسکات همکاری کرد تا فرهنگ «معامله‌گران باد» را خلق کند و سپس سازهای خود را بر اساس آن بسازد. فرانگلن گفت: «من آنها را تاجران فنیقی قدیمی می‌دانستم. آنها بسیار پیچیده‌تر از سایر قبیله‌هایی هستند که در گذشته دیده‌ایم. نمی‌توانم به آنها گیتار، گیتار بیس و درام بدهم، اما آنها باید موسیقی بنوازند. بنابراین چند ساز طراحی کردم و تصمیم گرفتم سر طبل‌ها را از همان جنس بادبان‌ها بسازم. می‌خواستم سازهای زهی مانند اسکلت کشتی به نظر برسند، زیرا اینها کوچ‌نشین هستند. آنها باید سازهایی داشته باشند که منعکس کننده کاری باشد که انجام می‌دهند.» فرانگلن طرح‌های خود را به بخش هنر داد تا رندرهای سه‌بعدی ایجاد کنند و سپس برد الیوت، استاد صحنه، با یک چاپگر سه‌بعدی عظیم سازهای قابل پخش واقعی را خلق کرد. فرانگلن برای قبیله جدید دیگر فیلم، یعنی مردم «اَش»(خاکستر)، رویکرد متفاوتی اتخاذ کرد. او در این باره گفت: «اَش‌ها عوامل آشوب هستند و من می‌خواستم موسیقی آنها کیفیتی غریزی داشته باشد. ۱۰ سال پیش، من به مغولستان رفته بودم و آنها یک ساز زهی به نام مورین خور دارند که می‌تواند صدای بسیار خشنی ایجاد کند، بنابراین من بافتی بر اساس آن ساختم. اما نمی‌خواستم به «اَش»ها، یک تم داده باشم، می‌خواستم یک حس بدهم.» فرانگلن برای این منظور از تریتون، یک فاصله موسیقی ناموزون که به عنوان «فاصله شیطان» نیز شناخته می‌شود، استفاده کرد؛ «این فاصله هیچ‌وقت کاملاً جا نمی‌افتد. وقتی برای اولین بار حمله می‌کنند، آن را می‌شنوید و بعداً، حتی اگر نشانه‌هایی از آن وجود داشته باشد، به موتیف تبدیل شد که می‌توانستم از آن استفاده کنم.» جدا از یک گروه آواز از جزایر اقیانوس آرام، تمام موسیقی «آتش و خاکستر» در لس‌آنجلس در پارکینگ کمپانی فاکس ضبط شد، واقعیتی که فرانگلن به آن افتخار می‌کند. در مجموع ۲۱۵ نوازنده یک گروه موسیقی را تشکیل می‌دادند که شامل یک ارکستر ۱۰۰ نفره، گروه‌های کُر، تک‌خوان‌ها، سازهای کوبه‌ای و برنامه‌های سینتی‌سایزر سفارشی بود - همه اینها با هم ترکیب می‌شوند تا موسیقی متن متنوع و قدرتمندی را تولید کنند که هم دعوت‌کننده است و هم شایسته مقایسه با آثار حماسی گذشته، مانند آثار موریس ژار در «لارنس عربستان» و «دکتر ژیواگو». همانند آن فیلم‌ها، موسیقی «آواتار: آتش و خاکستر» موفق می‌شود بدون از دست دادن لحظات ظریف انسانی در مرکز داستان، صدایی عظیم داشته باشد. فرانگلن گفت: «می‌خواستم حسی ارگانیک القا کنم که شما با موسیقی در حال روایت یک داستان هستید. می‌خواستم یک ارتباط احساسی ایجاد کنم.» این موسیقیدان، هشت سال پس از نوشتن این موسیقی متن، هنوز از وسعت این پروژه شگفت‌زده است؛ «اگر به سابقه من نگاه کنید، من در کارهای پیچیده‌ زیادی مشارکت داشته‌ام. اما این یکی واقعاً در سطح کاملاً متفاوت‌تر از پیچیدگی است!»