جهنم + من، فیلمی دگرگونه و آگاهانه از فردین

یادداشت / جمشید پوراحمد

2 دقیقه مطالعه
سینمای ایران
جهنم + من، فیلمی دگرگونه و آگاهانه از فردین
فردین این اسطوره تمام نشدنی سینمای ایران، فارغ از‌ کافه، رقص و آواز. در دل کویر، که زیبایی و خطر در تقابل یکدیگرند، فیلم کاملا متفاوت «جهنم + من» را با بازیگرانی متفاوت ساخت و در پوسته فیلم ایمان و اعتقادش به ائمه اطهار را به نمایش گذاشت. از سال ۵۱ تا همین امروز هیچ غریبه و آشنایی از اهالی قلم و سینما از این ایمان و اعتقاد سخنی نگفتند. فیلمنامه «جهنم + من» را سبکتکین سالور نوشته بود، اما فردین بخشی از فیلم را با باور و تجربه حرفه‌ای خود توسط مصطفی عالمیان به تصویر کشید. شخصیت‌های اتوبوس که همه برای زیارت عازم مشهد بودند؛ مثل داود رشیدی، فرزانه تائیدی، پوری بنایی، جواد کهنمویی، اکبر خواجویی، رضا عبدی، نازنین، کاظم تهرانچی و یداله شیراندامی همه جای خود بودند، با انتخاب آگاهانه و هوشمندانه فردین، به غیر از منصور جهانشاهی «شاگرد اتوبوس» که انتخاب نبود، رفاقت بود (شاید رودربایستی!) فیلم جهنم + من شانس بسیار بزرگ و اولین و آخرین فیلم جهانشاهی، برادر زن ارحام صدر بود. ارحام صدر گهگاهی در خلوت گفتاری، منصور جهانشاهی را «مهریه» می‌خواندش!! منصور جهانشاهی به معنای واقعی جتلمن بود، اما بازیگر نبود. این ناتوانی جهانشاهی روی صحنه تئاتر هم کاملا مشهود بود و ارحام صدر با توانایی و خلاقیت ضعف‌های هر پارتنری را می‌پوشاند. فردین زیباشناسی و خلاقیتش چند قدم جلوتر از دانش و تجربه فیلمسازی‌اش بود. فیلم سلطان قلب‌ها و جهنم + من را به خاطر بیاورید. گمانم نه به دلیل ساختار فیلم جهنم + من فردین نیازی به رج زدن داشت و باید گفت؛ فیلم جهنم + من ژانر مشابه ای در سینمای ایران ندارد. جناب شمس لنگرودی بدون شک ذات و فطرت فردین هنرمند نام‌آور سینمای ایران در ذهنش بوده، که چنین زیبا گفت؛ «به حرمت نان و نمکی که با هم خوردیم، نان را تو ببر، که راهت بلند است و طاقتت کوتاه، نمک را بگذار برای من! می خواهم این زخم برای همیشه تازه بماند...!»