هنرمند خوشنویس با اشاره به مسیر اقتصاد هنر گفت: از ظرفیت‌های فرهنگی و هنری کشورمان به‌خوبی استفاده کنیم و در عرصه بین‌المللی نیز حرفی برای گفتن داشته باشیم؛ هنر ایران سرمایه‌ای ارزشمند است و اگر از آن حمایت شود، می‌تواند به یکی از زمینه‌های مهم معرفی فرهنگ و تمدن کشور تبدیل شود.
محمدعلی قربانی، هنرمند خوشنویس در خط نستعلیق و نسخ در گفت و گو با ایرنا با اشاره به تنوع آثار ارائه‌شده در دوره پنجم از حراج باران، اظهار کرد: هنر ایران شاخه‌های مختلفی دارد که یکی از مهم‌ترین آن‌ها خوشنویسی است. در این رویداد، آثاری از خوشنویسان قدیم و معاصر، فرمان‌ها و اسناد تاریخی و تا حدودی آثار مرتبط با حوزه فرش ارائه شد. این گستره می‌تواند در آینده وسیع‌تر شود، اما در همین محدوده و با توجه به فضای موجود و امکاناتی که در اختیار برگزارکنندگان بوده، حراج باران توانسته است ابعاد مختلفی از هنر ایران را به‌خوبی به نمایش بگذارد.
وی افزود: از چهره‌های برجسته و سرآمد هنر خوشنویسی، آثاری در مجموعه دیده می‌شد. همچنین اسناد ارزشمندی که در کنار اهمیت خوشنویسانه، از جنبه تاریخی نیز برخوردارند، در این رویداد ارائه شده‌اند. در بخش آثار معاصر نیز نمونه‌هایی از آثار بزرگان خوشنویسی امروز وجود دارد که بسیار دیدنی بود.
این هنرمند با اشاره به ظرفیت حراج باران در تأثیرگذاری بر اقتصاد هنر ایران، خاطرنشان کرد: برگزاری این رویداد پس از چند سال رکود، تا حدودی چرخ اقتصاد هنر را به حرکت درآورد، به‌ویژه در حوزه هنر ایرانی و اسلامی که ظرفیت قابل توجهی برای حضور در عرصه بین‌المللی دارد. ما در حوزه هنر ایرانی، به‌ویژه خوشنویسی، می‌توانیم در سطح بین‌المللی حرفی برای گفتن داشته باشیم. در حوزه‌های دیگر، کشورهای غربی یا شرقی از قدرت و جایگاه بالایی برخوردارند، البته این به معنای نداشتن توانمندی در آن حوزه‌ها نیست، اما در زمینه خوشنویسی و هنرهای مرتبط با آن، ظرفیت‌های ویژه‌ای داریم که می‌توانیم بر آن‌ها تکیه کنیم.
قربانی ادامه داد: برگزاری چنین حراج‌هایی، به‌ویژه اگر بتوانند ارتباط بیشتری با مخاطبان و مجموعه‌داران خارج از کشور برقرار کنند، می‌تواند اتفاق بسیار خوبی برای هنر ایران رقم بزند و به معرفی بهتر ظرفیت‌های آن در عرصه بین‌المللی کمک کند.
به هنر خوشنویسی کم‌توجهی می‌شود
این هنرمند با اشاره به کم‌توجهی به هنر خوشنویسی در برخی رویدادهای هنری ایران، گفت: با وجود پیشینه تاریخی و ظرفیت‌های ارزشمند خوشنویسی ایران، هنوز اتفاقی متناسب با شأن این هنر در حوزه حراج‌ها و رویدادهای تخصصی رخ نداده، در حالی که ایران در این زمینه از جایگاه برجسته‌ای در منطقه برخوردار است.
قربانی افزود: رویکرد هر حراجی تا حدودی مشخص است و اهداف برگزارکنندگان آن تعیین می‌کند که چه آثاری بیشتر مورد توجه قرار بگیرند. حراج تهران بیشتر بر هنر مدرن تمرکز داشته و هنر مدرن ایران نیز دست‌کم در خاورمیانه جایگاه قدرتمندی دارد. با این حال، ما در حوزه‌هایی مانند خوشنویسی که ریشه‌های تاریخی عمیق‌تری در آن‌ها داریم، ظرفیت‌های بسیار ارزشمندی داریم و حتی در منطقه در جایگاه نخست قرار می‌گیریم، اما اتفاقی متناسب با این توانمندی و پیشینه تاریخی، به‌ویژه در حوزه خوشنویسی، رخ نداده است.
وی ادامه داد: به‌جز فعالیت‌هایی که حراج باران در این زمینه انجام داده است، آن‌طور که شایسته این هنر باشد، شاهد فعالیت تخصصی مستمری نبوده‌ایم. به‌نظر من، هنر ایران و به‌ویژه خوشنویسی باید به‌صورت تخصصی مورد توجه قرار بگیرد. این هنر می‌تواند در حراج‌های دیگر به‌عنوان یکی از مجموعه‌های مستقل ارائه شود یا زمینه برای برگزاری حراج‌های تخصصی بیشتری در این حوزه فراهم شود.
قربانی با تأکید بر جایگاه تاریخی خوشنویسی ایران گفت: خوشنویسی ما، هم در دوره‌های تاریخی و هم در دوران معاصر، آثار بسیار فاخر و ارزشمندی دارد. آثار هنرمندان ایرانی در موزه‌های بزرگ دنیا نگهداری می‌شود و این هنر در سطح بین‌المللی کاملاً شناخته‌شده است. بنابراین، ما در این زمینه بیش از آنکه نیازمند اثبات خود باشیم، باید حضورمان را در عرصه بین‌المللی پررنگ‌تر کنیم.
این هنرمند با اشاره به نگهداری آثار خوشنویسان ایرانی در مجموعه‌های خارج از کشور اظهار کرد: بسیاری از موزه‌ها و مجموعه‌های معتبر جهان آثار ارزشمندی از خوشنویسان ایرانی را در اختیار دارند. برای مثال، در موزه سن‌پترزبورگ آثار برجسته‌ای از میرعماد نگهداری می‌شود. در کشورهای دیگری مانند افغانستان و هند نیز آثار خوشنویسی ایرانی وجود دارد. حتی در برخی شهرهای آمریکا نیز آثاری از خوشنویسان ایرانی در موزه‌ها نگهداری می‌شود. استاد یدالله کابلی نقل می‌کرد که در سفر به شهری، انتظار نداشته است در موزه آنجا اثری از خوشنویسی ایران ببیند، اما با اثری از میرعماد مواجه شده است.
قربانی ادامه داد: این نمونه‌ها نشان می‌دهد که هنر خوشنویسی ایران در جهان شناخته‌شده است و آثار ما در مجموعه‌های مهم بین‌المللی حضور دارند. حتی در بسیاری از جشنواره‌های خارجی نیز خوشنویسان ایرانی رتبه‌های برتر را کسب می‌کنند. بنابراین، ظرفیت لازم برای معرفی گسترده‌تر این هنر وجود دارد و کافی است برای استفاده از این ظرفیت، برنامه‌ریزی و سرمایه‌گذاری جدی‌تری انجام شود.
او با تأکید بر ضرورت توجه مسئولان به میراث فرهنگی و هنری کشور گفت: لازم است مسئولان همان‌قدر که به منابع طبیعی و ذخایری مانند نفت توجه می‌کنند، برای گنجینه‌های انسانی، فرهنگی و تاریخی ایران نیز اهمیت قائل شوند. ما در حوزه فرهنگ و هنر، پیشینه و سرمایه‌ای ارزشمند داریم که باید برای معرفی و حفظ آن دغدغه بیشتری وجود داشته باشد.
قربانی با تأکید بر ضرورت تداوم برگزاری حراج باران گفت: در گام نخست باید فرهنگ برگزاری چنین رویدادهایی در جامعه جا بیفتد. حتی ممکن است لازم باشد چندین دوره حراج برگزار شود تا به‌تدریج مردم با این رویدادها آشنا شوند، آثار را بشناسند و زمینه برای حضور بیشتر مجموعه‌داران و علاقه‌مندان فراهم شود. حراج تهران در این زمینه تا حد زیادی جایگاه خود را پیدا کرده است و حراج‌های تخصصی هنر ایرانی و اسلامی نیز می‌توانند با تداوم فعالیت، به چنین جایگاهی برسند.
وی با بیان اینکه برگزاری سالانه این رویدادها به برنامه‌ریزی و حمایت نیاز دارد، افزود: مسئله این است که یک فرد تا چه اندازه توانایی دارد چنین کاری را به‌تنهایی پیش ببرد، به‌ویژه با توجه به شرایطی که در سال‌های گذشته با آن مواجه بوده‌ایم. هفت، هشت سال گذشته واقعاً دوره تلخی بود و مردم و مسئولان درگیر مسائل و نیازهای اولیه بودند. در چنین شرایطی، طبیعی است که فرصت و امکان کمتری برای توجه به برخی حوزه‌های فرهنگی و هنری وجود داشته باشد.
این هنرمند ادامه داد: با این حال، برگزاری حراج باران در شرایط کنونی می‌تواند توجه مسئولان را بیشتر به این ظرفیت جلب کند و نشان دهد که امکان فعالیت گسترده‌تر در این حوزه وجود دارد. به‌جای سرمایه‌گذاری در برخی حوزه‌های دیگر، می‌توان بخشی از سرمایه‌ها را به هنر و فرهنگ اختصاص داد و از ظرفیت‌های ارزشمند این بخش استفاده کرد.
قربانی با تأکید بر اهمیت اقتصاد هنر گفت: اگر اقتصاد هنر ما به‌درستی و در مسیری سالم گردش کند، می‌توانیم از ظرفیت‌های فرهنگی و هنری کشورمان به‌خوبی استفاده کنیم و در عرصه بین‌المللی نیز حرفی برای گفتن داشته باشیم. هنر ایران سرمایه‌ای ارزشمند است و اگر از آن حمایت شود، می‌تواند به یکی از زمینه‌های مهم معرفی فرهنگ و تمدن کشور تبدیل شود. از این رو، تداوم برگزاری حراج باران و حمایت از رویدادهای مشابه می‌تواند نقش مؤثری در تقویت اقتصاد هنر و تثبیت جایگاه هنر ایران داشته باشد.
گفتنی است؛ پنجمین دوره حراج تخصصی هنرهای ایرانی و اسلامی «باران» که پس از هفت سال وقفه، با رویکردی پژوهش‌محور، برای صیانت از گنجینه‌های هنری، شامگاه جمعه ۸ آبان ماه برگزار شد. این رویداد با فروش ۸۶ درصدی آثار و با ثبت رقم مجموع ۳۶۹ میلیارد و ۶۰ میلیون تومان به کار خود پایان داد.