صدسالگی مل بروکس؛ خنده از بزرگترین هدایای بشریت است

به گزارش مهر به نقل از یاهو نیوز، مل بروکس، اسطوره بی‌باک سینما که در سال ۱۹۶۹ برای فیلمنامه «تهیه‌کنندگان» جایزه اسکار را دریافت کرد و در اواسط دهه ۱۹۷۰ آثار کلاسیک کمدی مانند «زین‌های شعله‌ور» و «فرانکشتاین جوان» را برای پرده بزرگ نوشت و کارگردانی کرد، با غریزه طنزآمیز خود موفق شد تا سلیقه کمدی در سینما را به مرز بی‌باکی ببرد. وی که سابقه فعالیتش در صنعت نمایش به بیش از سه ربع قرن پیش، یعنی دوره طلوع تلویزیون، بازمی‌گردد و جایگاه خود را به عنوان یک گنجینه ملی کمدی تثبیت ‌کرده، روز یکشنبه ۱۰۰ ساله ‌شد. بروکس که کارش را فروتنانه شروع کرد و به یکی از تأثیرگذارترین صداهای کمدی قرن بیستم تبدیل شد، در رادیو، تلویزیون، فیلم، تئاتر و ادبیات فعالیت کرده است. وی ۲۸ ژوئن ۱۹۲۶ در بروکلین، نیویورک متولد شد و ابتدا به عنوان یکی از نویسندگان سریال کمدی تلویزیونی (از سال ۱۹۵۰ تا ۱۹۵۴) در کنار نویسندگانی افسانه‌ای چون نیل سایمون، وودی آلن، لری گلبارت و کارل راینر، در تلویزیون حضور یافت و با «ساعت سزار» سریال مهم دهه ۱۹۵۰، با سید سزار، ۳ نامزدی امی دریافت کرد. یک دهه بعد، او همراه باک هنری سریال «اسمارت را بگیر» طنز جاسوسی کمدی دهه ۱۹۶۰ را خلق و برای آن نامزدی نویسندگی کمدی امی ۱۹۶۶ را دریافت کرد. اولین حضور موفق او در سینما با فیلم «تهیه‌کنندگان» رقم خورد؛ داستان یک تهیه‌کننده صحنه بدشانس که با یک حسابدار ترسو تبانی می‌کند تا از یک شکست حتمی ثروتی هنگفت به دست آورد. این فیلم علاوه بر اینکه تنها جایزه اسکار را در بخش فیلمنامه غیراقتباسی در سال ۱۹۶۹ برایش به ارمغان آورد، اولین جایزه از ۲ جایزه انجمن نویسندگان آمریکا در کارنامه‌اش هم شد. دومین جایزه انجمن سال ۱۹۷۵ برای فیلم «زین‌های شعله‌ور» به دست آمد؛ یک طنز در فضای غرب وحشی که نه تنها از نظر تجاری موفق‌ترین فیلم او بود، بلکه به عنوان یک سنگ محک فرهنگی که مرزها را جابه‌جا کرد و بیش از نیم قرن بعد همچنان تأثیرگذار است، شناخته شد. این فیلم همچنین برای بروکس نامزدی جایزه اسکار بهترین ترانه را به ارمغان آورد. مل بروکس سال ۱۹۷۴ وقتی ۲ فیلم «زین‌های شعله‌ور» و «فرانکنشتاین جوان» اکران شدند، به اوج خلاقیت خود به عنوان نویسنده - کارگردان رسید. فیلم دوم توسط منتقدان به عنوان یک تقلید بی‌نقص و ادای احترامی عاشقانه به فیلم‌های هیولایی کلاسیک یونیورسال در دهه ۱۹۳۰ مورد ستایش قرار گرفت. این فیلم که به عنوان یکی از بزرگترین کمدی‌های تاریخ شناخته می‌شود، سومین نامزدی اسکار بروکس را این بار در بخش بهترین فیلمنامه اقتباسی به ارمغان آورد. فیلم‌های بروکس طنز تند، تقلید محبت‌آمیز و پوچی بی‌باکانه را با هم ترکیب کردند و بر نسل‌های کمدین‌ها و فیلمسازان تأثیر گذاشتند. فیلم‌های او که شامل «فیلم صامت»، «توپ‌های فضایی»، «اضطراب بالا»، «دوازده صندلی» و «رابین هود: مردانی در لباس چسبان» نیز می‌شود، بین اسلپ‌استیک و پوچ‌گرایی در نوسان بودند و از طریق بازی با کلمات سریع ارائه می‌شدند و اغلب دیوار چهارم را فرو می‌ریختند یا اغلب طرح داستان را به نفع یک شوخی خوب از مسیر خارج می‌کردند. انرژی کمیک بی‌باکانه امضای او بود. بروکس با آثارش در حالی که قدرت خنده را ستایش می‌کرد، عرف‌ها را هم به چالش می‌کشید و اغلب با تعصب و اقتدارگرایی مقابله می‌کرد و در عین حال تابوهای اجتماعی را در هم می‌شکست و از طنز و اسلپ‌استیک به عنوان سرگرمی و تفسیر استفاده می‌کرد. باور معروف او مبنی بر اینکه تمسخر می‌تواند قدرت نفرت را کاهش دهد، به یک اصل تعیین‌کننده در میراث هنری او تبدیل شد. همین شجاعت کمدی بود که در نهایت بروکس را به موفقیت در چندین رسانه سوق داد و منجر شد تا او یکی از فقط ۲۲ هنرمندی باشد که EGOT را کسب و حداقل یک جایزه امی، گرمی، اسکار و تونی را دریافت کند. او در مجموع ۴ بار جایزه امی را به خانه برد که ۳ مورد آن در ۳ سال متوالی (۱۹۹۷-۱۹۹۹) برای بازیگر مهمان در سریال «Mad About You» در نقش عمو فیل عجیب و غریب به دست آمد. او ۳ جایزه گرمی هم دریافت کرد، از جمله جایزه‌ بهترین آلبوم کمدی گفتاری در سال ۱۹۹۹ برای همکاری‌اش با کارل راینر در نمایش «پیرمرد ۲۰۰۰ ساله». او ۳ جایزه‌ تونی هم برای اقتباس صحنه‌ای از «تهیه‌کنندگان» در سال ۲۰۰۱ کسب کرد. بروکس همچنین جایزه اسکار یک عمر دستاورد هنری و جایزه حرفه‌ای پیبادی را در سال ۲۰۲۴ کسب کرده و مدال افتخار مرکز کندی در سال ۲۰۰۹، جایزه لورل انجمن نویسندگان برای دستاورد فیلمنامه‌نویسی ۲۰۰۳، ستاره پیاده‌روی مشاهیر هالیوود در سال ۲۰۰۹، جایزه یک عمر دستاورد هنری موسسه فیلم آمریکا (AFI) در سال ۲۰۱۳ و جایزه فلوشیپ بفتا ۲۰۱۷ را در کارنامه دارد. به افتخار تولد بروکس، موسسه فیلم آمریکا، «زین‌های شعله‌ور» را خنده‌دارترین فیلم تمام دوران نامیده و «تهیه‌کنندگان» (شماره ۱۱) و «فرانکنشتاین جوان» (شماره ۱۳) نیز در این فهرست جای دارند. اما بروکس نتوانست هیچ یک از ۶ نامزدی گلدن گلوب خود را به برد تبدیل کند و نکته قابل توجه این است که او هرگز برای کارگردانی نامزد جایزه نشد و حتی توسط انجمن کارگردانان هم نادیده گرفته شد. وی یکی از باثبات‌ترین ازدواج‌های هالیوود را تجربه کرد و پیوند ۴۱ ساله‌اش با بازیگر آن بنکرافت، تا فوت او در سال ۲۰۰۵ مستحکم بود. بروکس با مجموعه‌ای از آثار که کمدی آمریکایی را تغییر شکل داد و میراثی که بر پایه شادی، خلاقیت و این باور بنا شده که خنده یکی از بزرگترین هدایای بشریت است، با جدی نگرفتن بیش از حد خود و دیدن تقریباً همه چیز در زندگی به عنوان منبعی برای خنده، در تاریخ به یاد آورده خواهد شد. او در زمینه کارگردانی بر این باور است: «دیوار چهارم را پیدا کنید، سپس آن را نابود کنید.» نظریه او درباره کمدی حتی از این هم ساده‌تر است: «من انگشتم را بریدم. این تراژدی است. مردی وارد فاضلاب روباز می‌شود و می‌میرد. این کمدی است.»