برگزاری نمایشگاه «هوش خاکستری»؛ روایتی سایبورگی از زوال طبیعت

نمایشگاه نقاشی «هوش خاکستری» با آثاری از آصف ابراهیمی و به کیوریتوری آرزو آزادی عصر پنجشنبه ۲۲ آبان ۱۴۰۴ در گالری سوهام افتتاح شد. این نمایشگاه تا ۳۰ آبان میزبان علاقه‌مندان است. به گزارش رسیده، این مجموعه تازه، ادامه سه دهه کار مستمر این هنرمند در حوزه نقاشی و مجسمه است و به‌طور مشخص به نسبت انسانِ امروز با هوش ماشینی، فرسودگی طبیعت و آینده‌ای سایبورگی می‌پردازد. در مجموعه «هوش خاکستری»، ابراهیمی با استفاده از تکنیک اکریلیک روی بوم و ترکیبی از بیان اکسپرسیونیستی و فضاهای سورئال، جهان‌هایی می‌سازد که در آن‌ها تنه‌های عظیم و زخم‌خورده درختان، کنار موجوداتی هیبریدی از انسان، ربات و حیوان قرار گرفته‌اند. بافت‌های ضخیم، خراش‌خورده و ضربه‌های پرتنش قلم‌مو، سطح بوم را به یادآور زمان‌های فرسوده و دنیایی پساصنعتی بدل می‌کند؛ جایی که درختان دیگر فقط عنصر طبیعی نیستند، بلکه همچون «ستون‌های داده» و حافظه‌ای مجروح در برابر هجوم ساختارهای سرد و فلزی ایستاده‌اند. در متن تحلیلی سعید حقیر برای کاتالوگ نمایشگاه، «هوش خاکستری» به‌منزله سفری به مبهم‌ترین مرزهای هستی‌شناختی دوران معاصر خوانده شده؛ سفری که در آن آگاهی بیولوژیک انسان با منطق الگوریتمی ماشین در هم می‌آمیزد و وضعیت تازه‌ای می‌آفریند که نه کاملاً انسانی است و نه تماماً ماشینی. هیبریدهای انسانی–رباتیک این نقاشی‌ها، در کنار تنه‌های مرده و ریشه‌های فرسوده، هم‌زمان حامل اضطراب، سوگواری و امکان نوعی رستاخیز هستند؛ جهانی که در آن، زیبایی و وحشتِ آینده روی خطی باریک و لغزان میان «هسته بیولوژیک» و «پوسته سیلیکونی» ما قرار گرفته است. آرزو آزادی (اکرم‌السادات شرق آزادی)، کیوریتور نمایشگاه، در مقدمه خود «بوم» را در جهان نقاشی‌های آصف به «خاطره‌ای از زمین» تشبیه می‌کند؛ زمینی که زیر فشار بی‌خردی انسان ویران شده و تنها درختان، بافت‌های خاموش و زخم‌خورده، به‌عنوان شاهدان این تباهی باقی مانده‌اند. در این خوانش، ربات‌ها و موجودات سایبورگی که در آثار ابراهیمی جان می‌گیرند، نه صرفاً نماد سلطه تکنولوژی، بلکه وارثان احتمالی بازسازی حیات‌اند؛ موجوداتی که تلاش می‌کنند از دل ویرانی، نظمی تازه و معنایی نو برای زیستن استخراج کنند. چندین تابلو این مجموعه مستقلاً روایت‌های کوچک و نمادین خود را شکل می‌دهند: در اثر «گفت‌وگو با تنه»، تنه‌ی کهن‌سال درخت با زخم‌ها و حفره‌هایش به چهره فشرده و متراکم زمان و فرسایش بدل شده و دو پرنده – یکی سایبورگ و دیگری در آستانه دگردیسی – انگار آخرین پیام‌های طبیعت را پیش از ورود کامل به «عصر فلزات» در گوش او زمزمه می‌کنند. در تابلو دیگری، درختان به بافتی شبیه کُدهای متنی مبدل شده‌اند و موجودات سایبورگی و پرندگان مکانیکی در چشم‌اندازی خاکستری، در انتظار فرمانی ناشناخته یا رخدادی دوردست ایستاده‌اند؛ در حالی که یک ماهی سرخ، آخرین رگه زیستِ ارگانیک را نمایندگی می‌کند. «جوانه سایبورگ»، «طلا‌ی زوال»، «باتلاق گذر»، «مرثیه‌ای برای یک پرواز» و «کدِ پوست» هر یک، به‌نوعی لحظه‌ی رویارویی هوش ماشینی با ریشه‌های زخمی طبیعت و تنِ انسانی را به تصویر می‌کشند. آزادی در یادداشت خود بر کاتالوگ، این مجموعه را کوششی برای برقراری گفت‌وگویی تازه میان «هوش خاکستری» و نمادهای پاکی و حیات (مانند پرندگان سفید) می‌داند؛ گفت‌وگویی که در پس‌زمینه‌ای از خاطرات لایه‌لایه و فرسوده‌ی طبیعت اتفاق می‌افتد. در بسیاری از تابلوها، موجودات سایبورگی در وضعیتی شکننده، انگار به رازهای ازلی گوش می‌سپارند یا در دل تنه‌های فروپاشیده، به‌دنبال ریشه‌های گم‌شده خویش‌اند؛ تصاویری که بیش از آن‌که فقط از آینده‌ای تکنولوژیک سخن بگویند، از تنهایی، سوگ و جست‌وجوی «روح» در جهان داده‌محور امروز خبر می‌دهند. آیین گشایش نمایشگاه با حضور جمعی از هنرمندان شناخته‌شده و فعالان حوزه‌ی تجسمی برگزار شد و فضای گالری سوهام را به صحنه گفت‌وگوهای نسلی و بحث‌های بلند در حاشیه آثار بدل کرد. در این مراسم، هنرمندانی چون امید چرمچی، ماهیار چرمچی، سوهام طهماسبی، فریدون عبیری، سعید حقیر، جمشید حقیقت‌شناس، بیتا وکیلی، صادق ادهم، گورگن باغداساریان، مهدی امام‌بخش، رضا رازقندی، علی شهبازی، مجتبی سبزه، آیدین وفاداری، رضا جعفری، حامد صلاحی، بهزاد فیروزی، دامون فدوی‌زاده، شیما مطلبی، کامبیز عبدلی‌زاده، رضا بهادری، محسن فراهانی، دکتر محمدخانی، جعفر نجیبی، اکبر نیکان‌پور، الهام نیاورانی، امیر اصغرزاده، داوود میری، رضا شهابی و محمدهادی فدوی حاضر بودند و پس از بازدید ویدیوهای معرفی آثار و سخنان کیوریتور، برداشت‌های خود از جهان سایبورگی و طبیعتِ زخم‌خورده‌ی نقاشی‌های ابراهیمی را با یکدیگر در میان گذاشتند. آصف ابراهیمی، متولد ۱۳۵۴، بیش از ۳۰ سال است که در حوزه طراحی، نقاشی و مجسمه‌سازی فعالیت می‌کند. او دارای گواهی‌نامه درجه یک از سازمان فنی و حرفه‌ای است، سال‌ها به‌عنوان مدرس هنر در مراکز آموزش فنی و حرفه‌ای تدریس کرده، مجوز رسمی از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی دارد و عضو انجمن هنرهای تجسمی ایران است. از جمله تجربه‌های او می‌توان به برگزاری چندین نمایشگاه انفرادی در ایران، قبرس شمالی و آلمان، حضور در جشنواره‌های تجسمی جوانان و نمایشگاه‌های گروهی در موزه هنرهای زیبا در کاخ سعدآباد، خانه هنرمندان ایران، گالری سیحون و چندین گالری در اروپا اشاره کرد. انتشار کتاب‌هایی چون «تجربه‌ای متفاوت» و «آتش بهار» نیز بخشی از کارنامه اوست. نمایشگاه انفرادی «هوش خاکستری» تا سی‌ام آبان در گالری سوهام، واقع در تهران، خیابان سهروردی شمالی، کوچه مهاجر، پلاک ۲، واحد یک (جنب موزه رضا عباسی) برپاست و علاقه‌مندان می‌توانند در روزهای برگزاری نمایشگاه از این مجموعه دیدن کنند؛ مجموعه‌ای که در آن، پرسش از آینده انسان، در قالب گفت‌وگو میان درختان زخم‌خورده و سایبورگ‌های خاموش به تصویر درآمده است.