در پی تهدید برای لغو تابعیت کارگردانان مستند «NAZA» که به تازگی جایزه جشنواره ونیز را دریافت کردهاند، چهرههای سرشناس سینمای جهان و بیش از ۱۵۰۰ فیلمساز اسرائیلی با انتشار بیانیههایی بر اهمیت آزادی هنری و روزنامهنگاری تاکید کردند.
به گزارش ایسنا، چهرههای سرشناس صنعت سینما در سراسر جهان با یووال آبراهام و راشل سور، کارگردانان اسرائیلی برنده اسکار مستند «نازا» (NAZA)، اعلام همبستگی کردند، این دو فیلمساز از سوی مقامات اسرائیل با تهدید لغو تابعیت و اتهام خیانت به کشور مواجه شدهاند.
مستند «NAZA» که تهیهکنندگی آن را گاردین بر عهده داشته، عنوان خود را از سرواژهای گرفته است که بهصورت غیرمستقیم در سرویس اطلاعاتی اسرائیل برای اشاره به تعداد غیرنظامیانی استفاده میشود که انتظار میرود در یک حمله هوایی به غزه کشته شوند.
این فیلم شامل گفتوگو با ۲۴ سرباز و افسر نظامی یا اطلاعاتی اسرائیلی است که درباره سامانههای هدفگیری مبتنی بر هوش مصنوعی مورد استفاده برای بمباران غزه صحبت کردهاند؛ حملاتی که به کشتهشدن شمار زیادی از غیرنظامیان فلسطینی منجر شده است.
حمایت جهانی سینماگران از مستندسازان اسرائیلی
مستند «NAZA»
این مستند بر افشاگریهایی استوار است که نخستین بار بین سالهای ۲۰۲۳ تا ۲۰۲۵ توسط نشریه اسرائیلی-فلسطینی «972+»، رسانه عبریزبان «لوکال کال» و گاردین منتشر شدند.
این مستند ۸۰ دقیقهای روز شنبه گذشته در جشنواره فیلم ونیز امسال جایزه ویژه هیات داوران را دریافت کرد و پس از نمایش، با ۲۵ دقیقه تشویق ایستاده تماشاگران مواجه شد که رکوردی در تاریخ این جشنواره محسوب میشود.
پس از آن میکی زوهار، وزیر فرهنگ اسرائیل، کارگردانان فیلم را متهم کرد که حاضرند «برای دریافت تشویق از یهودستیزان سراسر جهان به سرزمین خود آسیب بزنند و گفت فورا برای لغو تابعیت اسرائیلی این مستندسازان به دلیل خیانت به کشور اقدام خواهم کرد.
نمایندگان جشنواره ونیز یا هیات داوران به ریاست مگی جیلنهال تاکنون درباره این تهدیدها اظهارنظری نکردهاند، اما جولی هانتسینگر، مدیر هنری جشنواره فیلم تلوراید در این باره گفت: «مستندسازان از جمله بهترین روزنامهنگارانی هستند که فعالیت میکنند و برای درک ما از جهان اهمیت اساسی دارند. حتی تهدید جایگاه تابعیتی آنها نیز غیرقابل قبول است. هر انسان متفکری باید این اقدام را محکوم کند.»
روسای جشنواره فیلم لوکارنو نیز با این موضع همراه شدند و اعلام کردند که قاطعانه از حق فیلمسازان برای پرداختن به موضوعات دشوار و فوری، بدون ترس از مجازات یا تلافی، حمایت میکنند و افزودند: «آزادی هنری و روزنامهنگاری اساس آن چیزی است که سینما میتواند باشد: فضایی برای گفتوگو که با نگاهی انتقادی با جهانی که در آن زندگی میکنیم مواجه میشود.»
مستند «NAZA» هفته آینده در جشنواره فیلم سنسباستین نمایش داده خواهد شد. مدیران این جشنواره در بیانیهای اعلام کردند که این فیلم نسلکشی سیستماتیک مردم فلسطین توسط دولت اسرائیل را افشا میکند و آنها با سازندگان فیلم و همچنین مردم فلسطین اعلام همبستگی میکنند.
این مستند بزودی در جشنواره فیلم بولونیا نمایش داده میشود و سپس اواخر ماه جاری میلادی در جشنواره فیلم نیویورک، نخستین نمایش خود در آمریکای شمالی را تجربه خواهد کرد.
تریشیا تاتل، مدیر جشنواره فیلم برلین، گفت: «هنرمندان باید آزاد باشند تا جهان را بهصورت انتقادی بررسی کنند. فیلمها میتوانند بحث، اختلاف نظر و انتقاد ایجاد کنند، اما در یک جامعه دموکراتیک، واکنش به هنر باید گفتوگو و بررسی موشکافانه باشد، نه ارعاب یا مجازات از سوی دولت.»
او افزود: «تیم ما در برلیناله در کنار یووال آبراهام و راشل سور و همه هنرمندانی که از این حقوق استفاده میکنند، ایستاده است.»
آبراهام و زور در سال ۲۰۲۵ نیز برای مستند «سرزمین دیگری نیست» اسکار بهترین مستند را دریافت کردند. این فیلم درباره خشونت شهرکنشینان اسرائیلی علیه فلسطینیان در کرانه باختری اشغالی است و آنها این جایزه را به همراه کارگردانان فلسطینی خود، باسل عدرا و حمدان بلال، دریافت کردند.
مستند «سرزمین دیگری نیست» سال پیش از آن در جشنواره فیلم برلین به نمایش درآمد و جایزهای نیز از این جشنواره دریافت کرد.
در اسرائیل نیز بیش از ۱۵۰۰ فیلمساز طوماری را در حمایت از کارگردانان مستند «NAZA» امضا کردهاند و اتهام تلاش آنها برای آسیبزدن به تصویر اسرائیل در عرصه بینالمللی را رد کردهاند.
لورا پویترس، که در سال ۲۰۱۵ برای مستند «سیتیزنفور» درباره ادوارد اسنودن، اسکار بهترین مستند را دریافت کرد، از اعتبار واقعی و مستندات «NAZA» دفاع کرد. او که بهعنوان مشاور در ساخت «NAZA» همکاری داشته است، گفت: «واقعیتهای مربوط به کشتار گسترده غیرنظامیان در این مستند در دهها مقالهای که گاردین با دقت و راستیآزمایی منتشر کرده، گزارش شده است و هر ادعای مطرحشده در فیلم بر اساس چندین منبع است.»
او تهدیدهای مقامهای دولت اسرائیل را «تهدیدی علیه روزنامهنگاران در سراسر جهان» خواند و گفت این وضعیت برای او آشناست.
نان گلدین، عکاس و فعال آمریکایی که در سال ۲۰۲۲ با لورا پویترس در ساخت مستند نامزد اسکار «تمام زیبایی و خونریزی» همکاری کرده بود، نیز از کارگردانان مستند «NAZA» تقدیر کرد و گفت: «این دو فیلمساز به دلیل شجاعت در ارائه فیلمی که شواهد انکارناپذیری از جنایات جنگی اسرائیل نشان میدهد، آن هم با پذیرش خطرات بزرگ برای خودشان، شایسته تحسین هستند».
در صنعت سینمای بریتانیا نیز چهرههای باسابقهای از آنها حمایت کردهاند. ریچارد ایر، کارگردان بریتانیایی گفت از «هر کاری که دولت اسرائیل انجام میدهد، فراتر از حد تصور شوکه شده است».
حنیف قریشی، رماننویس و فیلمنامهنویس بریتانیایی نیز این دو فیلمساز را شجاع و شایسته تحسین توصیف کرد و گفت آنها در برابر سرکوب دولتی ایستاده و در پیگیری حقیقت استوار هستند.
